Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/doktoru1/anesteziwebline.com/index.php:38) in /home/doktoru1/anesteziwebline.com/wp-includes/feed-rss2.php on line 8
halotan – ANESTEZİWEBLİNE https://anesteziwebline.com Anestezi Narkoz Değildir ! Tue, 12 Feb 2019 06:44:15 +0000 tr hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.4 https://anesteziwebline.com/wp-content/uploads/2017/03/anestezisanat-150x150.jpg halotan – ANESTEZİWEBLİNE https://anesteziwebline.com 32 32 Anestezi Sistemlerini Tanıyalım.1 https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/anestezi-sistemlerini-taniyalim-1/ Wed, 01 Mar 2017 20:00:48 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=591  
 

ANESTEZİ SİSTEMLERİ ( CİHAZI ) VE BÖLÜMLERİ

 

Bölüm.1

Anestezi uygulamalarında, hasta için gerekli oksijen ve diğer medikal gazlar ile inhalasyon ajanlarının kontrollü ve gereken yoğunlukta verilmesine olanak sağlayan, hastaya yapay solunum yaptırabilen, cihazın içinde bulunan yada sonradan cihaza uyumu sağlanan monitörler ile hayati fonksiyonların yakından izlenmesini sağlayan anestezinin temel ekipmanına Anestezi Cihazı denir.

Anestezi uygulama araçları başlangıçta anestezik madde dolu bir şişe (ether), gaz tampon ve süngerden ibaret iken giderek günümüzün belirli seviyede ve hassas bir şekilde gaz ve anestezik maddeleri veren, yapay solunum ve monitörizasyon sağlayan gelişmiş anestezi makinalarına dönüşmüştür.

Modern anestezi makinaları artık bir cihazdan çok bir atölye (Workstation), olarak adlandırılabilecek hale gelmiştir. Bundan dolayı anestezi cihazlarına anestezi iş istasyonu adı da verilmektedir.

İlk anestezi cihazlarının görevi hastaya anestezi gazları ile yaşam için gerekli gazların karışımını sağlamaktır. Modern anestezi sunum sistemlerinde, hastaya sadece gaz, buhar ve oksijen verme fonksiyonlarının yanında birtakım monitörizasyon fonksiyonları da bulunur ve hastanın otomatik olarak ventilasyonu sağlanır.

Anestezi cihazlarının kullanım amacı anestezistin hastanın yaşamını güven altına almasını sağlamak ve yeterli miktarda anestezi vermesine yardımcı olmaktır. Bu amaçla kullanılan çeşitli tip ve kombinasyonlarda anestezi cihazları mevcuttur.

Günümüzde anestezi cihazları oldukça standardizedir ve birleşik devletlerde bu cihazların iki önemli üreticisi Datex-Ohmeda ve Drager medikal’dir. Bu firmalarca üretilen Drager ve Dateks-ohmeda markalı cihazlar ülkemizde de yaygın olarak kullanılmaktadır.

Günümüz anestezi cihazları, içlerine yerleştirilmiş, güvenle kullanımını sağlayan emniyet özelliklerine ve aygıtlara, hasta solutma sistemlerine, kendi içinde bulunan veya sonradan eklenenebilen monitörlere, pnömatik ve eletromanyetik çalışabilen mekanik ventilatör ve cihazın tüm fonksiyonlarını izleyebilen bilgisayar sistemlerine sahiptir. Cihaz içinde bulunan mikroişlemcilerin kullanımı, yakın ve uzak bilgisayarlar ile ağ oluşturma ve hasta ile ilgili bilgilerin otomatik olarak saklanması gibi bir çok işlemin yapılmasına olanak sağlar.

 

  • Anestesi Cihazlarında Bulunması Gereken Temel Bileşenler

Anestezi cihazları şekil, tasarım, kombinasyon olarak farklılık gösterebilir fakat markası ve üreticisi hangi firma olursa olsun bütün anestezi cihazlarında bulunması gerekenv temel bileşenler şunlardır:
Ø Gaz kaynağı veya gaz kaynaklarına bağlantı
Ø Manometre ve basınç düşürücü valvler
Ø Akım ölçerler (flowmetreler)
Ø Buharlaştırıcılar(vaporizatörler)
Ø Karbondioksit absorbanı
Ø Solunum devreleri
Ø Ventilatör
Ø Monitör

  • Modern Anestezi Cihazlarından Beklenen Özellikler

Anestezi cihazlarından kullanımı, kendisinin ve bileşenlerinin dezenfeksiyonu gibi konular başta olmak üzere beklenen birçok özellik vardır. Bu özellikler şunlardır:
Ø Kompakt ve ergonomik yapıda
Ø Hipoksik(oksijeni az) karışım vermeyen
Ø Aynı zamanda azot protoksit veya hava verebilen
Ø Düşük akımla kullanılabilen
Ø Otomatik havayolu kontrolü yapan
Ø Tidal volüm garantili
Ø Dakika volümü garantili
Ø Taze gaz kompanzasyonlu
Ø Yenidoğandan erişkine kadar ventilasyon kapasiteli
Ø Karbondioksit absorsiyonu(emilim) yapan
Ø Ventilatör ve absorban kabı otoklavlanabilen
Ø Alarmları ve parametre sınırlayıcı mekanizmaları olan
Ø Sayısal ve/ veya şekil, grafik,dalga görüntülü ekranı olan
Ø Medikal gazlar ile anestezik ajan monitörü olan
Ø Kolay anlaşılabilir sade, kontrol ve görüntü paneli
Ø Manuel/kontrollü solunum değişimi

  • Anestezi Cihazlarının İşleyişi

Anestezi cihazı, boru hattı yoluyla merkezi gaz santralinden yada cihaz arkasındaki yedek gaz tüplerinden (gaz kaynaklarından) medikal gazları alır; üzerinde buluna regülatör ve akım ölçerlerle istenilen gazların akımını kontrol ederek gerekli olduğunda gaz basınçlarını güvenli bir düzeye düşürür; son gaz karışımı içinde volatil anestezikleri buharlaştırır ve gazları, hastanın hava yoluna bağlanan bir solunum devresine verir.

Bir mekanik ventilatör solunum devresine bağlanır, ventilatör hasta solumaya başladığında veya manuel (balon) ventilasyon sırasında bağlantıyı sağlayan düğmenin ventilatör tarafına kapatılması ile devre dışı bırakılabilir. Solunum devresi ile hastaya verilen gaz karışımı hasta tarafından kullanılarak hastanın ekspirasyonu ile atık gaz sistemine verilerek ortamdan uzaklaştırılır. Akciğerlerdeki gazın tekrar solunduğu sistemlerde hastanın çıkardığı karbondioksit bir absorban yardımıyla elimine edilir.

 

Sistemi şematize edecek olursak :

Boru hattı gaz kaynağı & Yedek gaz silindirleri (Gaz kaynakları) → Anestezi cihazı gaz girişi  → Basınç azaltıcılar → Akım ölçerler → Vaporizatörler → Ortak  gaz çıkışı → Hasta solutma sistemi → Solunum devresi →  Hasta

 

Bölüm.2

  • Medikal Gaz Kaynakları

Medikal gaz; anestezi, tedavi ve tanı amacıyla kullanılmak üzere üretilmiş ve paketlenmiş gaz olarak tanımlanır. Yasal açıdan ilaç olarak kabul edilen bu gazlar oksijen, azot protoksit, nitrojen ve medikal hava olup basınç altında silindir veya tanklara doldurulur. Ameliyathanelere dağılım ya doğrudan ameliyathanede bulunan silindirler veya merkezi gaz santralinden yapılır.

Merkezi gaz santralinde, gazlar birbirine bağlanmış büyük silindir (H-silindirleri, silindir bankası) veya tanklar içinde bulundurulur.

Bir çok küçük hastane , oksijeni bir taksim borusu(manifold) ile bağlı olan iki farklı yüksek basınç silindir bankası (H- silindirleri) içinde saklamaktadır.

Her zaman sadece tek banka kullanılmaktadır. Her bankadaki silindir sayısı günlük beklenen gereksinime göre belirlenmektedir. Manifold silindir basıncını (2000psi) hat basıncına düşüren (50 ± 5 psi *) valfler içerir ve her grup silindir tükendiğinde bankaları otomatik olarak değişir.

En sık kullanılan anestezik gaz olan nitröz oksitte hastanelerde H silindirleri içinde saklanır.

*1 psi =    68.948×10−3 bar /  68.046×10−3 atm. / 51.715 mmHg(tor)

  • Sıvı Oksijen Tankı

Bilim, tıp ve sanayi zaman zaman çok düşük sıcaklıklara gereksinim duyar. -273’ün altındaki sıcaklıklar kriyojenik (çok düşük sıcaklık) sıcaklıklardır. Sıvı oksijen tankı, Oksijeni -175 ile -1500C’de sıvı halde bulunduran kriyojenik bir termos gibidir. Tankın altından bir bakır boru ile akan sıvı oksijen, bir buharlaştırıcıdan geçirilerek 60 psi basınçla boru hattına verilir. Bu şekilde silindirlerin 4 katı miktarda oksijen sağlanır.

  • Gaz Boru Hatları

Silindirlerin sürekli olarak taşınma ve değiştirilmesi işleminden kurtulmak için özellikle büyük hastanelerde gazların merkezi gaz santralinden ameliyathaneye taşınması için boru hattı kullanılır. Boru hattı daha ekonomik, daha kolay ve pratik (büyük ve ağır silindirlerin taşınması hastane içinde güçtür) daha sessiz ve az yer kaplayan bir sistemdir.

Medikal gazlar merkezi gaz kaynaklarından operasyon odasına bakır borulardan oluşan boru ağı ile taşınırlar. Borular renk kodludur.

Hastanelerin gaz sunum sistemleri operasyon odasında tavandan sarkan hortumlar ya da karmaşık eklemli kollar şeklinde görülür. Anestezi makinesini de içeren operasyon odası aletleri bu boru sistemlerinin çıkışlarına renk kodlu hortumlarla bağlıdır. Diğer uç anestezi makinesine başka birinin yerine kullanılamayan ve yanlış hortumun kullanılmasını önleyen bir çap-indeks emniyet sistemi (çigs) ile bağlanırlar.

Anestezi cihazlarının çoğu oksijen, nitröz oksit ve hava içeren gaz girişlerine sahiptir. Makinelerde boru hattından gelen esas gaz kaynağı için ayrı, tali gaz kaynağı olan yedek silindir için ayrı girişler bulunur. Bu nedenle makinelerin her gaz için iki gaz giriş basınç manometresi de mevcuttur. Bir tanesi boru hattı basıncı için bir tanesi de silindir basıncı için.

Anestezi makinesi üzerinde gaz basıncının düştüğünü gösteren sesli ve ışıklı bir alarm bulunmalıdır. Medikal gaz kaynakları ve boru sistemleri sürekli olarak merkezi ve yerel alarm sistemi tarafından kontrol edilir.

Hastanelerin bazı zamanlarda tamiratı ve inşası, veya yenilenmesi sırasında gaz borularının yanlış döşenmesi, boru hattının nitrojen ile yıkanması, her gaz için ayrı bağlantı kodu veya sistemi kullanılmaması ölümle sonuçlanan kazalara neden olmuştur. Bunların önlenmesi için boru hattı ve bağlantıları için uluslararası standartlara uygun ulusal standartlar ve yasal düzenlemeler yapılması ve hastaya giden oksijen miktarının sürekli olarak izlenmesi(oksijen analizör) gereklidir.

Ayrıca boru hattı üzerindeki her hangi bir işlemden sonra hatlar mutlaka oksijen analizörü ile kontrol edilerek doğru gazın doğru hatta olduğu kesinleştirilmelidir.

Yıllar içinde boru hattında yıpranma, aşınma, partikül birikimi vs olabilir. Bu da yetersiz gaz akımı yanında anestezi makinesi ve ventilatörlerin bozulmasına neden olabilir.

  • Yedek Gaz Silindirleri(Tüpleri)

Gaz boru sisteminde problem veya yetersizlik olduğunda kullanılmak üzere anestezi cihazının arkasında tüp taşıyıcılar üzerinde yerleşmiş olan oksijen ve azot protoksit tüplerine yedek gaz silindirleri (E-Silindir,tüp) adı verilir.

Medikal gazlar (genellikle azot protoksit ve oksijen ) ameliyathanelerde molibden çelikten yapılmış E-silindirlerde bulundurulur . Bu silindirler her zaman acil durumlarda kullanılırlar.

Kullanılmadığı durumlarda kapalı tutulurlar. Her ülkenin, bu silindirlerin yapımı ve kullanımına ait kural ve standartaları vardır. Hafif olmaları için molibden çeliğinden yapılırlar ve belirli zaman aralıkları ile bazı dayanıklılık testlerinden geçirilirler.

Silindirlerin içlerindeki gazın cinsine göre farklı renkte boyanmaları gerekir. Uluslar arası renk koduna göre Standart tüp renkleri tablodaki gibidir.

  • Gaz Silindirlerin Kullanımında Dikkat Edilecek Noktalar

Gaz silindirlerin kullanımında dikkat edilecek noktalar şunlardır:

Ø  Silindirler üzerinde boş ağırlığı, maksimum basınç, test tarihi, gazın formülü yazılı olmalıdır,
Ø  Silindirlerin en zayıf noktaları valvleridir, silindirin devrilmesi ile valvde kırılma ya da kopma olduğunda gaz hızla dışarı çıkacak ve çıkan gaz silindiri etrafında hızla döndürerek değdiği noktalara çarpmanın etkisiyle zarar verecek özelliktedir.
Ø  Silindirlerin valvleri ve bağlantıları makine yağı ile yağlanmamalı ve silindir valvlerine yağlı ellerle dokunulmamalıdır. Yüksek basınçlı oksijenle makine yağı patlamalara neden olabilmektedir
Ø  Bir silindirin anestezi makinesi üzerinde yanlış bir yere bağlanmasını önlemek için boru sistemindekine benzer bir şekilde Pin indeks sistemi kullanılmalıdır. Bu anestezi makinesine yanlış gaz kaynağının bağlanmasını önler.

  • Silindirler İçindeki Gazların Basınçları

Gazların basıncı atmosfer veya p.s.i (pounds per sqare inch) olarak ifade edilmektedir. Oksijen, helium, ve hava gibi medikal gazların silindirleri içindeki basınç tam dolu olduklarında 138 atmosfer (2000psi) kadar olup içlerindeki gaz azaldıkça basınçta azalacaktır. Azotprotoksit (nitröz oksit), siklopropan, karbondioksit gibi basınç altında sıvılaşan gazlar için durum farklıdır.

Tam dolu bir oksijen tüpü 2000 psi basınçtadır. Ve yaklaşık olarak 625 lt oksijen içerir. Oksijen sıkıştırılmış bir gaz olduğu için tüpteki hacim manometredeki basınçla doğru bağıntıdadır. Bundan dolayı 1000 psi basınç oksijen tüpünde 312lt gaz vardır. Bu durumda 2lt/dak akımla 2.5 saat yetecek oksijenin varlığından söz edilebilir.

Tam dolu bir nitröz oksit tüpü 750 psi basınçtadır ve 1590 lt. civarında N20 içerir. Nitröz oksit sıkıştırılmış bir sıvıdır, sıkıştırılmış oksijen gazından farklı davranır ve N20 tüpünün basıncı bütün sıvı buharlaşana kadar 750 psi olarak kalır ve ancak ondan sonra basınç düşmeye başlar. Basıncın düşmeye başladığı anda geride yaklaşık 400 lt N20 kalmıştır.

Kısaca, Oksijen kullanıldığında tüpün basıncı düşer, nitröz oksitte ise neredeyse tüp boşalana kadar basınç sabit kalır. (Vesile ile tarih olan konuda bilginiz olsun dedim, günümüzde bu silendir tüpler nerede ise yedek olarak dahi nadir kullanılmaktadır!)..

  • Silindir Girişleri ve Cihaz Üzerinde Silindirlerin Yerleşimi

E- silindirleri anestezi cihazının arka tarafına yerleştirilirler. Ve genellikle boru hattında bir bozukluk olduğunda yardımcı kaynak olarak kullanılırlar. Bazı makinalar iki oksijen silindirine sahiptir. Böylelikle biri değiştirilirken diğeri kullanılabilir.

Bir silindirin anestezi makinası üzerinde yanlış yere bağlanmasını önlemek için çeşitli yöntemler vardır. E- silindirler için daha çok pin indeks sistemi kullanılmaktadır. Silindir başı üzerinde içinde bulunan gaza göre farklı konumlara yerleştirilen iki çıkıntı (pin) makine üzerinde bunlara uygun deliklere girmektedir. Daha büyük silindirler için farklı yönlerde işleyen vida sistemleri kullanılmaktadır.
 

Bölüm.3

  • Basınç Regülatörleri

Manometre, silindir içindeki gazın basıncını gösterirken, regülatör (basınç indirgeyici valv) basınç altındaki gazın daha düşük ve sabit bir basınçla çıkışını sağlar.

Boru hattı gaz dağıtma sistemlerinde bulunan ve nispeten sabit olan basınçtan farklı olarak, silindirlerde yüksek ve değişken gaz basıncı bulunur. Ve bu basınç, gaz akımının kontrolünü zor ve potansiyel olarak tehlikeli hale getirir. Emniyeti artırmak ve silindirdeki gazların en üst düzeyde kullanımını sağlamak için makinelerde gaz, akım valfinden geçmeden önce, silindirdeki gaz basıncını 45-47psi’e düşüren basınç regülatörlerden geçirilerek kullanılır.

Boru hattı sisteminden biraz daha düşük olan bu basınç eğer gaz silindiri açık bırakılacak olursa öncelikle boru hattındaki gazın kullanımına imkan verir(boru hattındaki basınç 45psi’e düşmedikçe). Anestezi makinası böyle bir durumda öncelikle yüksek basınçlı gazı tercih eder.Boru kaynaklarında herhangi bir problem olmadıkça silindirler içindeki gaz kullanılmaz.

Her gaz için yüksek basınç düşürücü valf bulunur. Bunlar gaz basıncı makinenin maksimum emniyet sınırını (95-110 psi) geçtiğinde örn. Silindirdeki regülatör bozukluğunda açılacak şekilde ayarlanmıştır.

Bazı makinalarda boru hattının basıncını daha fazla düşürmek için iki regülatör de kullanılır.Regülatörlerin, gazın cinsi ve silindirin büyüklüğüne uygun olması ve temiz tutulması gerekir.

  • Akım Ölçerler (Flowmetre)

Anestezide kullanılmak üzere merkezi gaz kaynaklarından yada yedek gaz tüplerinden sağlanan medikal gazlar anestezi cihazına girdikten sonra akım ölçerlerden geçer. Akımölçerler, medikal gazların ml/dk veya lt/ dk olarak verilmesini sağlayan aygıtlara verilen addır. Günümüzde kullanılmakta olan iki tipi vardır.

Bunlar :

 Ø Rotametre (Sabit basınçlı değişken orifisli olan akım ölçer)
Ø Elektronik akım ölçerler

  • Rotametre (Sabit Basınçlı Değişken Orifisli Akım Ölçerler)

En çok kullanılan, İçinde cam veya metal bir top yada bobin bulunan alt kısmı daha ince üst kısmı daha geniş olan thorpe tüp adı verilen cam tüplerdir. Thorpe tüp içine gaz akımı verilmesi ile içinde bulunan Top veya bobin aşağıdan yukarıya yükselir. Geçen gaz miktarı tüpün içinde top varsa topun ortası, bobin varsa bobinin üst kenarı hizasında okunur
Akım ölçerler, her gaza özel olarak üretilir ve diğer gazlar için kullanılmazlar. Günümüzde anestezi makinalarında oksijen ve azot protoksit için olmak üzere iki akım ölçer(flowmetre) bulunur. Oksijen için değişik miktarlar kullanmak gerektiğinde biri daha az oranlar için kullanılmak üzere seri bağlanmış iki flowmetre bulunabilir..

  • Flowmetre Ve Düğmelerinin Dizilişi

Akım ölçerlerin dizilişi, üretici firmalardan kaynaklı ve güvenlik amaçlı olmak üzere iki nedenle ABD hükümet standartlarına göre düzenlenmiştir. Buna göre oksijen akım ölçeri her zaman sağda ve vaporizatöre en yakın yerde olmalı, oksijen gaz karışımı içine en son eklenmelidir.

Bu durum gaz kaçaklarını ve hastaya hipoksik (oksijeni az) gaz karışımı verilmesini engellediği gibi anestezi uygulayıcılarının farklı anestezi makinalarını kullanırken yanlış düğmeyi (akım ölçer valvi) çevirme riskini engeller.

Akım ölçer düğmelerinden oksijenin düğmesi, yivli ve daha büyüktür. Diğer düğmelerden daha fazla öne çıkmış ve sağda yerleşmiştir.

** Konu devamı sonraki sayfamızda..

 
 
 

– Sayfa Başına Dön –

 

önceki sayfa | sonraki sayfa

 
 
 

]]>
Anestezi Sistemlerini Tanıyalım.2 https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/anestezi-sistemlerini-taniyalim-2/ Wed, 01 Mar 2017 19:55:51 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=600  
 

ANESTEZİ SİSTEMLERİ (devam)

 
 
 

Bölüm.4

  • Elektronik Akım Ölçer

Günümüzün modern anestezi makinalarının bazılarında elektronik akım kontrolü ve ölçümü yapılır. Fakat bir emniyet olarak bu özelliğin olduğu cihazlarda yedek rotametre bulundurulur.

  • Oksijen Flush (Bypass) Valvi

Anestezi uygulamalarında bazı hallerde (devrede kaçak olması ya da aciliyet durumlarında) oksijene akım ölçerin verebileceğinden daha yüksek hızda ihtiyaç duyulabilir. Bu durumlarda kullanılmak üzere ayrı bir oksijen hattı ve valvi bulunur. Oksijen flush valvi 30-70ml/dk hızda ve 20-45 p.s.i basınçta oksijen verebilir.

  • Vaporizatörler

Solunum yoluyla verilen, sıvı halden kolaylıkla gaz haline geçebilen, uçucu (volatil) anestezik ajanların anestezi uygulamalarında kullanılabilmeleri için buharlaştırılarak gaz haline getirilmesi ve belli oranlarda verilmesi gereklidir.

Volatil ajanları sıvı halden gaz hale getirmek için kullanılan araçlara Vaporizatör (buharlaştırıcı) adı verilir. Bir vaporizatörde anestezik ajanın buharlaşması çeşitli etkenlere bağlıdır. Bunlar ajanın kaynama noktası, vaporizatör içindeki sıvı, içerden geçen gazın ısısı ile akım hızı vb. ‘dir

İlk vaporizatör uygulaması açık maske diye adlandırılan tel çerçeveye geçirilmiş gaz bezine anestezik maddenin damlatılması şeklinde kendini göstermiştir. Damlatılan anestezik ajan ortam sıcaklığında buharlaşır ve hasta buharlaşan ajanı soluyarak alırdı. Bu uygulama şimdi kullanılmamakta olup anestezi açısından tarihsel önemi vardır.

Boyle vaporizatörü adı verilen ater şişesi de günümüz modern vaporizatörlerinin gelişmine katkı sağlamıştır. Eter şişesi, anestezik ajanla bir kısmı doldurulan ve bir valvi olan ve bu valv ile kontrol edilebilen, anestezik ajanın ısı ve ışıktan korunması için yeşil veya kahverengi camdan yapılan şişelerdir.

  • Bir Vaporizatörden Beklenen Özellikler

İdeal bir vaporizatörden beklenen özellikler şunlardır:

  • Ortam ısısı be basıncından etkilenmemeli
  • Gaz akımına düşük direnç göstermeli
  • Sık sık servis ihtiyacı olmamalı
  • Güvenle kullanılabilmeli
  • Ekonomik olmalıdır
  • Taşıyıcı gaz akımından etkilenmemeli

 

  • Vaporizatörlerin Sınıflandırılması

Çeşitli vaporizatör sınıflandırmaları varsa da çalışma şekillerine göre vaporizatörler aşağıda verildiği gibi sınıflandırılabilir.
Ø  Bubble _Through, (habbecikli) Vaporizatörler
Ø  Ajana özel vaporizatörler

  • Ajana Özel Vaporizatörler

Flowover vaporizatörler, Gaz akımı anestezik sıvı yüzeyinden geçerken volatil anestezik buharını da vaporizatör dışına taşır. Flowover vaporizatörler, gaz akımında değişiklik durumlarından ve ortam ısısından etkilenmezler. Ajana özel yapılmış olan flowover vaporizatörler, günümüzün modern vaporizatörleri olup sabit konsantrasyonda ajan verebilirler.

Fluotect tip vaporizatörler, flowmetredeki taze gazın vaporizatöre girince ikiye ayrıldığı vaporizatörlerdir. Bu tip vaporizatörlerde konsantrasyon kadranının saatin tersi yönünde istenilen yüzdeye çevrilmesi total gaz akımını vaporizatör içindeki sıvı anesteziğin üzerinden geçen taşıyıcı gaz ve vaporizatörü değişmeden terk eden gaz olarak ikiye ayırır. Buharlaşma odacığından geçen gaz anestezik buharı ile doyarak odacığı terk eder ve vaporizatör çıkışında doğrudan geçen gazla (her iki gaz) birleşir.

Flowmetreden gelen ve ikiye ayrılan gazın bir kısmı hiç anestezik ajana maruz kalmadağından ajana özgü bu vaporizatörler değişken geçişli(variable bypass) vaporizatörler olarak da adlandırılırlar.
Ajana özgü vaporizatörler kendi ajanları dışında başka bir anestezikle kullanılmamalıdır. Ajana özgü vaporizatöre konulan yanlış ajan aşırı veya yetersiz doza neden olur.

Günümüzde kullanılan vaporizatörlerde yanlış ajanla kulanımı önlemek için ajana özel çeşitli anahtar tipi dolum sistemleri vardır. Bunlarda anestezik ajan şişesinin başı sadece ajana özel üretilen vaporizatöre uyumludur.

Elektronik Vaporizatörler, anestezide kullanılan anestezik ajanlardan yüksek buharlaşma özelliği olan Desflurana özel elektronik vaporizatörler üretilmiştir. Desfluran bu özelliğinden dolayı mutlaka elektronik vaporizatörler ile kullanılmalıdır. Desflurana özel üretilmiş olan, TEC 6, Tec 6 plus ve D-tec (ısıtılmış-karıştırcılı vaporizatör) vaporizatörleri vardır.

Datek-Ohmeda S/5 ADU ve benzeri makinalarda tüm volatil anestezikler için kullanılabilen elektronik vaporizatörler bulunur.

  • Anestezi Devreleri (solunum sistemleri)

Anestezi devresi, gaz kaynaklarından alınan medikal gazlar ile inhalasyon yoluyla uygulanan anestezikleri müşterek gaz çıkışından (medikal gazlar ile anesteziklerin vaporizatör çıkışında birleştikleri yer) alarak hastaya ulaştıran ve hastadan çıkan zararlı atık gaz karışımlarının (karbondioksitin) uzaklaştırılmasını, atılmasını sağlayan bir çok bağlantısı ve parçası olan sistemlere verilen addır.

Hasta solutma sistemlerinin temel amaçları;

Ø  Farklı oranlarda taze ve ekspire edilen gaz içeren anestezik
gazların bir araya getirilmesi.
Ø  Anestezik gazların hastaya ulaştırılması.
Ø  Expire edilen karbondioksitin uzaklaştırılması.
Ø  Anestezik gazların ortam atmosferinden ayrı tutulması.
Ø  Anestezik gazların ısı ve nem yönünden uygun iklim koşullarına getirilmesi

Yukarıda verilen amaçları gerçekleştiren solunum sistemleri çeşitli şekillerde sınıflandırılmaktadır.

Anestezi devreleri genellikle,

Ø  Açık sistem (Örn.Eter anestezisi, açık maske, insüflasyon,)
Ø  Yarı açık sistemler (Mapleson A,B,C,D,E,F sistemleri)
Ø  Yarı kapalı sistemler (Halka sistemi)
Ø  Kapalı sistemler ’ olarak sınıflandırılırlar.

1986 yılında Mcıntyre iki gruplu bir sınıflandırma yapmıştır. Buna göre anestezi devreleri:

Ø  Karbondioksit (washout) atılımlı devreler (Örn. Mapleson devreleri, Bain devresi, lock koaksial sistem, ayre’nin T parçası)
Ø  Karbondioksit emilimli (absorptıon) devreler (Örn. TO&FRo devresi, halka sistemi)’ olarak ikiye ayrılmaktadır

Bütün tiplerde taze gaz kaynağı, hotumlar, tek yönlü valvler, korbondioksitin aktif veya pasif olarak toplanması ve atılımı, ekspiryum(hastanın çıkardığı hava) havasının yeniden solunması gözlenir.

Günümüzde en çok kullanılan anestezi devresi halka sistemidir.

  • Açık Sistemler

Reservaur balonunun olmaması ve ekspire edilen gazların geri solunmaması ile en basit, en ucuz sistemlerdir. Hastanın hava yolu ile fiziksel bir bağlantı olmaması nedeniyle açık sistemlerde solunuma direnç oluşmaz. Ancak kullanımlarını azaltan bazı önemli faktörler mevcuttur

  • İnsüflasyon Yöntemi

Anestezik ajanın, anestezi makinasından direkt olarak bir hortum veya maske yoluyla hastanın yüzüne verilmesidir. Bu teknik özellikle çocukların indüksiyonunda uygulanmaktadır.

  • Açık Damla Uygulaması

Buteknikte orta derecede güçlü olan bir inhalasyon ajanı (Örn. halothan ) yüksek buhar basıncında, Schimmelbusch maskesi ile uygulanabilir.

 

Bölüm.5

  • Yarı Açık Sistemler

Açık sistemlerden farklı olarak devreye bir rezervuar balon ilave edilmiştir. Sistemde taze gaz akımının olduğu ve hastanın çıkardığı havanın atmosfere atıldığı sistemlerdir.

  • Mapleson Devreleri (yarı Açık Sistemler)

Mapleson tarafından 1954 yılında geliştirilen beş adet yarı kapalı anestezi sistemi vardır. Bu sistemler yüz maskesi, kaçak valvi, balon, taze gaz girişi ve tüp sistemini içeririr. Bu beş sistem temel farklılıklar açısından A, B,C,D,E şeklinde gruplandırılırlar.Gruplar arası farklılıklar valv ve taze gaz(FGR) girişinin yeri ile gaz rezervuar balonun olup olmamasından kaynaklanır.

Mapleson A devreleri, endotrakeal entübasyonu ve Magill forsepsini tanıtan, devre A’yı ilk tanımlayan ve kullanan Sir İvan Whiteside Magill anısına Magill devreleri olarak bilinirler. Mapleson A devresinde taze gaz girişi aygıtın sonundadır. Spontan solunum ile kontrole sonlum arasında önemli farklılıklar vardır. Kontrole ventilasyonda önerilmez.

Mapleson B ve C devresi, En az kullanımda olan devredirler. Şekilde görüldüğü gibi taze gaz girişi, kaçak valvine ve hastaya yakındır. Bir körük ve rezervuar kese vardır.

Mapleson C devresi, bu devrede B’ye benzer tek farkı körüğünün olmayışıdır. Her iki devrede resüsitasyon ambularında kullanılır.

Mapleson D devresinin taze gaz akımını taşıyan hortumu körüklü bir hortum içinden geçerse Bain devresi adını alır. Bain devresi, baın ve spoerel tarafından 1972 yılında baş ve boyun cerrahilerinde kullanılmıştır.

Hasta ve anestezist açısından bazı avantajları vardır. Bunlar;

Ø  Hasta için, direnç azdır
Ø  Kolay sterilize edilir.
Ø  Anestezist için, hafif ve kolay taşınır
Ø  IPPV için ventilatöre (konnekte etmek)bağlamak kolaydır
Ø  Valv yoktır
Ø  Spontan ve pozitif basınçlı ventilasyon basittir
Ø  Ucuz ve tüm ajanların uygulanmasına olanak erir.

Tüm bu avantajlarına rağmen bu sistemin dezavantajları da vardır.

Ø  Sistem bir çok bağlantıdan oluştuğu için diskonneksiyon (bağlantı olmaması) riski yüksektir.
Ø  İçindeki hortum kıvrılarak akımı engelleyebilir.
Ø  Akım flowmetre ile kontrol edilmelidir.
Ø  Taze gazın kullanımı ekonomik değildir.
Ø  Oksijen flush’ı sırasında rezervuar kese(balon) boşalır.

Mapleson E devreleri Ayre’nin T parçası olarak bilinir ve yıllar önce esas olarak pediatrik(çocuk) anestezide kullanılmıştır. Hafif ve kullanımı kolay olup minimal hava yolu direnci oluşturur. Hava kirliliğini engeller ve asiste solunuma olanak tanır. Ölü boşluk oranı azdır.

Mapleson D,E ve F sistemlerinde taze gaz girişi hastaya yakındır. Mapleson D’de kaçak valv rezervuar kese ile körük arasındadır.

Her üçü de IPPV ve spontan ventilasyon için uygundurlar.

 

Bölüm.6 

  • Yarı Kapalı Sistemler

Yetişkinler ve büyük çocuklarda en fazla kullanılan solunum sistemidir. Bu sistemde anestezik gazlar sonlum yollarına tamamen taze gaz akımı ve tekrar solunan gazlarla taşınır.solunum yolu ve rezervuar balon, inspirasyon sırasında atmosfere kapalı, ekspirasyon sırasında ise açıktır.karbondioksitin sistemde emilmesi ile beraber tekrar soluma oluşur.

  • Kapalı Sistemler

Ekspirasyon valvi kapalı kalacak şekilde taze gaz akımı uygun biçimde azaltılırsa yarı kapalı sistem kapalı sisteme dönüşür. Kapalı sistemde, sonlum yolları ve rezervuar baloninspirasyon ve ekspirasyonda atmosfere tamamen kapalıdır. Hasta tarafından solunan gazlar absorbanda absorbe olan karbondioksit hariç tekrar tamamen solunur. To& fro ve devre(halka) sistem tamamen kapalı bir sistemde kullanılabilir.

  • Kapalı Sistemin Avantajları

Kapalı sistemin diğer devrelerden farklı olarak bir çok avantajı vardır.
Bunlar:

Ø  Devrede % 92-100 nem korunur
Ø  Hastanın vücut ısısı korunur
Ø  Anesteziklerin ameliyathaneyi kirletmeleri azalır
Ø  Anestezi derinliğinin değerlendirilmesinde yardımcıdır.
Ø  Daha az anestezik kullanılacağı için ekonomiktir.
Ø  Hastanın ilave monitörizasyonu(monitörden izlem) kolaydır

  • Halka (circle system) Sistem

Parçalarının dairesel şekilde dizilimi nedeni ile daire sistemi olarak isimlendirilmektedir. Kapalı sistem olup yüksek gaz akımı ile çalıştırıldığında yarı kapalı sistem olarak kabul edilir.

Halka sisteminin kullanımı ile hastaya inspirasyon (soluk alma) ve ekspirasyon sırasında düşük direnç altında gaz ve anesteziklerin verilmesi, düşük düzeyde geri soluma , karbondioksit tutulumu ve uzaklaştırılması işlemleri sağlanır.

  • Halka Sisteminin Bölümleri

En sık kullanılan solunum sistemi olan halka solunum sistemini oluşturan parçalar şunlardır:

Ø  Taze gaz girişi
Ø  Tek yönlü valvler
Ø  Karbondioksit absorbanı
Ø  Solunum hortumları
Ø  rezervuar balon
Ø  Y- parçası
Ø  Maske

  • Taze gaz girişi

Çoğunlukla sodalaym kanisterinin olduğu kolda bulunur. Anestezi cihazına farklı noktalardan giren medikal gazlar ile anesteziklerin son olarak bir noktada toplandıkları ve solunum sistemine verildikleri ortak çıkışa verilen addır.

  • Solunum tüpleri (hortumları) 

Hasta ile solunum devresi arasındaki gaz iletimini sağlarlar. Uzunlukları devre ölü boşluğunu etkilemez.

Genellikle 1 metre uzunluktadır. Geniş delikli ve bükülmeden, tıkanmadan fleksbl olma özellikleri vardır. Tüplerin son kısmı 22mm genişliktedir. Genleşme kabiliyeti fazla olmamalıdır.

Tüplerin ortalama volümü, 1 metre için 400-500 ml. Civarındadır. Tüplerin birbirine eklenerek uzatılmaları sistemde direnci arttırmaz. Akım şekli hemen daima türbülandır, çünkü tüpler oluklu yapıdadır.bebek ve çocuklarda daha küçük hortumlar kullanılır.siyah antistatik ve dispozibl poliproplen yapıda olmak üzere iki çeşidi vardır.

  • Solunum Valvleri

Solunum devresinde birbirine benzeyen görevleri farklı iki valv vardır (inspratuar ve ekspratuar valvler). Fonksiyonları akımı devre içinde tek yönde sağlamaktır.
İnspiratuar valv inspirasyonda(hasta soluk alırken) açılır, ekspirasyonda(soluk verirken) kapanır. Bu şekilde dışarı verilen havanın inspiratuar kol (oksijenden zengin havanın olduğu kısım) içine geri kaçması engellenir.

Ekspirasyon valvi ileri geri çalışır. Bu valvler devrenin inspiratuar ve ekspiratuar kolunda her hangi bir yere monte edilebilir.yeni anestezi cihazlarında solunum valvleri sodalaym yakınında veya içinde yer alır.
Valvler, küçük basınçta geniş olarak açılmalı ve tam kapanmalıdır. Böylece geri akım önlenir.

  • Rezervuar Balon (olunum balonu, rezervuar kese)

Solunum sırasında içinde hastanın soluyacağı oksijen ile diğer gazların depolandığı parçadır. Hastanın solunum volümünün hesaplanmasını ve gerektiğinde anesteziste elle ventilasyon yapma imkanı sunar.

Anestezi sırasında cerrahi örtülerle kaplı olduğu için hastanın göğüs kısmının görülerek solunumunun değerlendirilmesi rezervuar balonun gözlenmesinden daha zordur. Rezervuar balon, Hastanın akciğerleri ve hava yolu hakkında anesteziste bilgi sağladığı gibi hastanın kas gevşemesi hakkında da yararlı bilgiler verir.Hastanın solunumunu sağlamakta anestezistin en önemli yardımcısıdır.

Anestezi makinası rezervuar balonları diğer balonlardan farklı olarak tek elle kolayca tutulacak özellikte ve elips şeklinde kaygan olmayan lateks veya lastikten yapılmışlardır.

Rezervuar balonlar, solunum (respiratuar) valvleri ile hasta arasında yerleştirilirler. Volümü 500ml ile 6 litre arasında değişen rezervuar keseler vardır. Üzerinde yazan değerinin 4 katı özellikte genişleme özellikleri vardır.

  • Y parçası

    Plastik veya metalden yapılmışlardır. Solunum hortumlarına konnekte(bağlantı) edilir. Plastik parçaların metal parçalar gibi hastanın yüzünde yaralanmalara sebep olma riski yoktur.
  • Maske

Hastaya solunum sistemiyle gönderilen oksijen ve diğer gazların verilmesini ve solunumunun desteklenmesini sağlayan halka sistemin bir parçasıdır. Anestezi de kullanılan temel ekipmanlardandır.

  • Oksijen Analizörü

Kapalı devreler mutlaka oksijen analizörü ile kulanılmalıdırlar. Değişik tipte oksijen algılayıcıları(analizörü) vardır. Oksijen analizörleri, halka sistemin solunum devresinde inspirasyon veya ekspirasyon koluna yerleştirilirler. Yerleştirme taze gaz hattına yapılmamalıdır.

  • Karbondioksitin Uzaklaştırılması

Kapalı ve yarı kapalı sistemlerde ekshale edilen gazlar içindeki karbondioksit absorbe edilerek yeniden kullanılmaktadır. Bu amaçla Yarı kapalı ve kapalı sistemlerde kullanılan, içindeki absorban madde ile karbondioksiti absorbe (emilim) eden, tek veya çift, cam veya metalden yapılmış aygıta Absorber adı verilir. Absorber için absorban kabı, absorban kanisteri gibi isimlerde kullanılmaktadır. Absorban, absorber içinde bulunan karbondioksiti (emerek)içine çekerek uzaklaştıran garanüllü oluşumdur. Absorban, bir çeşit süzgeç görevi görür. Karbondioksit absorbanları üç türdür;

Ø      Sodalime,
Ø      Baralime
Ø      Kalsiyum hidroksidlime

Bunlardan en sık kullanılanı soda lime daha az olmak üzerede baralyme’dir.her ikisinde de asıl aktif olan madde kalsiyum hidroksit olup, içlerine aktive edici(aktivatör) olarak diğer hidroksitler eklenmektedir.

Baralyme, baryum hidroksit, kalsiyum hidroksit ve kristalize sudan oluşur. Nem oranı %11-14 ‘dür. Kuru iklimlerde de nemini kolaylıkla kaybetmez. Bu nedenle uzay kapsüllerinde tercih edilen absorbandır. Formülü içinde de su içerdiğinden kurak iklimlerde de soda lime ‘den daha etkindir. Pembe renkli olup, doydukça mor renge döner.

Sodalime’ın % 80’i kalsiyum hidroksid, % 15’i su, % 4’ü sodyum hidroksid ve % 1’i potasyum hidroksittir. Düşük oranda silika, kalsiyum ve sodyum silikat oluşturması amacı ile eklenir. Silikat eklenmesi ile sodalime’nin toz halde olması engellenir.

Sodalaym da optimal emilim %14-19 oranında nemde oluşur. Sodalaymın kurumasına izin vermemek gerekir. Çünkü o zaman karbondioksit emilimi yeterince olmayacağı gibi önemli oranda volatil anestezikleri de absorbe eder.

Hangi tip absorban olursa olsun bir absorbandan beklenen özellikler şunlardır;

Ø      Toksik(zararlı etki) olmamalı
Ø      Sık kullanılan anesteziklerle geçimli olmalı
Ø      Hava akımına direnci düşük düzeyde olmalı
Ø      Kullanımı kolay olmalı

Absorban içine asit veya alkalilerle renk değiştiren indikatörler eklenmektedir. İndikatör eklenmesi sodalime’nin absorbsiyon kapasitesinin tamamlandığını göstermek amacını taşır. En çok kullanılan indikatör etil viyole olup, beyaz renkteki absorbanı mor renge çevirir. Absorbanın tamamen renk değiştirmesi etkinliğini kaybettiğinin göstergesidir.

100gr sodalime yaklaşık 23 lt (maksimum 26 lt) karbondioksit absorbe etmektedir. Ortalama bir absorban, tek kaplı sistemde100gr başına 10-15 lt , çift kaplı sistemde 18-20lt karbondioksit absorbe eder.

Normal bir yetişkin saatte 12-18 litre karbondioksit çıkardığına göre, 1 kg sodalime yaklaşık 8 saat etkili olabilmektedir.

  • Anestezi Ventilatörleri

Hayati bir fonksiyon olan solunum işlevini yapay olarak gerçekleştiren cihazlara ventilatör adı verilir. Ventilatörler, operasyon odalarında ve yoğun bakımlarda kullanılırlar.
Anestezinin ilk uygulandığı zamanlarda hasta anestezi uygulayıcısı tarafından bayıltılır fakat kendi kendine solunumunu ve dolaşımını koruyabilirse hayatta kalırdı. Solunum devrelerinin geliştirilmesi, hastanın hava yolu açıklığının bir tüple sağlanması ve hastalarda kas gevşemesi sağlanmasının yaygınlaşmasıyla, anestezist hastanın solunumunu desteklemenin mutlak bir gereklilik olduğunu kavradı. Bu amaçla anestezide ventilatörler kullanıma girdi. Anestezistin rezervuar balonu sıkarak hastanın solunumunu sağlaması görevini ventilatörler devralarak bu işlemi otomatik hale getirdi.

Ventilatörler önceleri anesteziste yardımcı bir aygıt olarak görülür iken günümüzde anestezi cihazının en önemli bölümlerinden biri haline gelmiştir. Günümüzün modern anestezi cihazlarında mutlaka ventilatör bulunmaktadır. Anestezi ventilatörleri bazı farklılıkları olmakla birlikte prensip olarak yoğun bakım ventilatörlerine benzerler. Daha az parametre kontrollü ve daha sade aygıtlardır.

  • Ventilatör İle Yapay Solunum

Akciğerlerden gaz değişiminin kısmen ya da tamamen (kişinin kendisi dışında) yapay olarak gerçekleştirilmesine yapay solunum denir. Yapay solunum kontrole ve asiste solunum olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilir ve her iki uygulamada elle (balonla) veya bir ventilatörle mekanik olarak yaptırılır.

Ventilatörler gaz akımını, üst hava yolları ile alveoller arasında bir basınç farkı oluşturarak sağlamaktadırlar. Eski ventilatörler gögüs içinde negatif basınç oluşturulması ilkesi ile çalışırken yeni ventilatörler üst hava yolunda pozitif basınç oluşturarak gaz akımını sağlamaktadırlar.
 

  • Atık Gaz Sistemleri

Anestezik gazlar anestezide kullanılmaya başladığından beri hastanın dışarı verdiği hava veya anestezi sistemlerinde oluşan sızıntı, çatlak vb. nedenlerle değişen oranlarda ameliyathane ortamına salınmaktadırlar. İşte anestezi uygulaması sırasında her hangi bir nedenle ortam havasına salınan bu gazlar atık gazlar olarak tanımlanır.

Atık gazların ortamda oluşturdukları etkinin ortadan kaldırılması için gelişmiş anestezi sistemleri kullanılmakta olsa da bu durum atık gazların yinede ortama salınmasını engellememektedir. Bu gazların zarar vermeyen maruziyet düzeylerinin belirlenmesi zor olmakla birlikte, ulusal iş güvenliği ve sağlığı enstitüsü nitröz oksitin 25 ppm, halojenli ajanların 2 ppm oda konsantrasyonunda sınırlandırılmasını önermektedir. Gazların bu eser düzeye düşürülmesi çok iyi çalışan atık gaz sistemlerinin kullanılması ile mümkündür.

Ortama salınan atık gazlardan ameliyathane personelini korumak için bu ‘kontamine’ gazın toplanarak ameliyathaneden uzaklaştırılması gerekir. Bu amaçla kullanılan ve atık gazı solunum devresinden alarak hastane vakum sistemine taşıyan veya doğrudan dışarı transfer eden sisteme atık sistemi adı verilir.

Atık sisteminde gaz belli bir akım hızıyla çalışan vakum sisteminde toplanıncaya kadar bir rezervuarda toplanır. Aktarım hortumlarıyla transfer edilir. medikal gazların borulardan operasyon odasına alınmasında kullanılan renk kodlu hortum giriş yerinde Atık gaz tahliyesi içinde bir hortum girişi bulunur. Bu hortumla atık gaz dışarı verilir.

  • Monitörler

Anestezi ve cerrahi sırasında, hastanın fizyolojik fonksiyonları anestezi ve cerrahiden etkilenmekte olup bu etkilerin izlenmesi, belirli aralıklarla ölçümü ve kaydedilmesi gereklidir. Günümüz teknolojisi ile hastaların solunum, dolaşım, oksijenasyon ve vücut ısısı gibi önemli fonksiyonları izlenebilmektedir. Anestezi ve cerrahi süresince hayati fonsiyonların izlenmesi ve değerlendirilmesi işlemine monitörizasyon, bu işlemleri gerçekleştiren cihaza da monitör adı verilmektedir.

İlk zamanlarda monitörizasyon denildiğinde yalnızca EKG monitörü anlaşılmakta iken günümüzde monitörizasyon ve monitörlerin sınırları genişlemiş olup bu amaçla kullanılan aygıtlarda işlevlerine göre kan basıncı, nabız, solunum, arteriyel kan gazı vb. monitoru olarak ifade edilmeye başlamıştır.

Son yıllarda anestezi cihazları üzerinde solunum monitörü ile birlikte hasta monitörleri de bulunmaktadır..

 
 

ANESTEZİ DEVRELERİ İÇİN PRATİK BİR NOT :

Tekrardan solumalı bir anestezi devresinde ( cihazında ) ; Hastanın atık gazlarındaki ( ekspirasyondaki ) zararlı olabilen ( CO 2 ) gazlar için bir absorban < soda lime > sistem bulunmakta ise —-> sistem KAPALI , Hastaya ait atık ( ekspirasyon ) gazlar bir valf aracılığı ile atmosfere < AVL valf – exp.valfi > bir miktar bırakılıyor ise —> sistem YARI özelliğini alacaktır..Rutinde kullandığımız anestezi cihazları ( tekrardan solumalı ) : Yarı kapalı sistemlerdir..

 

* Konumuza ait anestezi sistemleri videosu için buraya bakın..

 
 

** Bu konu özellikle göreve yeni başlayan arkadaşlara ve unutulan bir bilgi olması nedeniyle tüm teknisyenler içindir.Kaynak olarak MEB sağlık meslek lisesi notlarından yararlanılmıştır

 
 
 

– Sayfa Başına Dön –

 

önceki sayfa | sonraki sayfa

 
 
 

]]>
Anestezik Ajanlar https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/anestezik-ajanlar/ Wed, 01 Mar 2017 19:50:40 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=615  
 

ANESTEZİK AJANLAR / İNHALASYON GAZLARI

 

 
 

Anestezide gerek hastanın yaşamsal gereksinimi olan temel gazın (oksijen) ve diğer anestezi etkili gazların kullanımında çelik silindirler / tanklar içinde yüksek basınç altında, depolandığı yerin volümünden çok daha fazla miktarda saklandığı fiziksel gaz kanun prensiplerine dayanmaktadır (boyle gaz kanunu gibi).

Silindirlerde azot protoksit ve karbondioksit sıvı, oksijen, azot ve hava da gaz halde bulunur. Oksijen tüpleri ortalama 140 bar (atm) basınç altında piyasaya verilir. Tüpte gaz halde bulunan oksijen kullanıldıkça saatteki basınç, içindeki gaz miktarı ile doğru orantılı olarak azalacaktır.

Bir örnekleme yapacak olursak – günümüzde pek tüpler kullanılmasa bile ;
40 lt.lik bir oksijen silindirinde 1 atm. Basınçta yer işgal eden gazın hacmi tüp kadardır (40 lt)..Tüpün basınç göstergesi (manometre) 100 atm.i göstermekte ise içinde 40 x 100 = 4000 lt. sıkıştırılmış gaz yer alacaktır.Solunum desteği amaçla bir hastaya 4 lt / dk. nasal oksijen kullanımı ile bu tüpün içindeki gaz , 1000 dk.( yaklaşık 16,5 saat ) kullanım imkanında olacaktır denebilir.

Ancak bu hesaplama kullandığımız azot protoksit için geçerli değildir. Dolu azot protoksit tüplerinde 51 atm. basınç vardır.Azot prt. tüpte yüksek basınç altında sıvılaştırılmış gaz olarak depolanır ( oda ısısında basınç altında sıvı halde bulunur ).

Azot protoksit kullanılınca tüpün içinde gaz fazdaki azotun basıncı düşer, bu da likit fazdan gaz faza buharlaşma ile azot protoksit gazı oluşumuna yolaçar. Ancak, buharlaşma enerji gerektirir ve bu enerji ortamdaki ısıdan sağlanır. Ortam ısısının yükselmesi ile azot protoksit tüplerinde basınç artışı görülür. Bu nedenle patlama riskini azaltmak için azot protoksit tüpleri %75’ine kadar doldurulur. Azot protoksit tüplerinde aynı anda sıvı ve gaz fazda azot protoksit bulunduğundan silindirde kalan likit azot protoksit miktarını basınca bakarak anlamak mümkün değildir. Silindirdeki azot protoksitin basıncı likit = sıvı bölümü 1/4’e gelene kadar değişmez, sonra hızla azalır ve gaz biter. Azot protoksit silindirlerinde kalan azot protoksit miktarı ancak tüplerin tartılması ile bulunabilir. 1 kg likit azot protoksit 550 litre azot protoksit gaz verir.

 

DİĞER GAZLAR / İNHALASYON AJANLARI :

İnhalasyon anestezikleri  solunum yoluyla alınırlar ve genel anestezi için kullanılırlar. Uçucudurlar bu yüzden etkileri kalıcı değildir. Bu anestezik çeşidinin etkileri aşağıdaki gibidir:
– Kas gevşemesi
– Reflekslerde azalma
– Geçici bilinç kaybı

İnhalasyon anesteziklerinin kan/gaz partisyon katsayısı = ( Madde farklı iki ortamda ,örneğin kan ve alveolde eridikten sonra her iki ortamdaki konsantrasyonu sabit kalır. Buna partisyon kuralı denir ve her iki fazdaki konsantrasyonun oranı partisyon katsayısı ile ifade edilir ) değeri indüksiyon ve uyanma hızını belirler. Bu değer ne kadar düşük ise indüksiyon ve uyanma o denli hızlı olur. Bazı gazlarda kan/gaz partisyon katsayısı ;
Azot protoksit için 0.47
Sevofluran 0.60
İzofluran 1.4
Halotan 2.4 ’ dir.

MAK (Minimal alveoler konsantrasyon) volatil ajanların potensini / gücünü gösterir. Ajanın lipit solübilitesi fazla ise potensi fazla ve MAK’ı düşüktür. Volatil ajan hayvanlara ve gönüllülere 10-15 dakika uygulanmış ve %50 denekte cilt insizyonuna baş ve ekstremite hareketini önleyen alveoler konsantrasyon, MAK olarak belirlenmiştir. Ancak, %100 denekte cilt insizyonuna cevabı engellemek için volatilleri 1.4MAK uygulamak gereklidir.

Azot protoksitsiz MAK değerleri: (%) :

Halotan için 0.75
İzofluran 1.15
Sevofluran 2.6

Azot protoksit 101 (tek başına genel anestezi mümkün değildir).

 

Sık kullanılan ajanlar ;

AZOT PROTOKSİT:

Renksiz kokusuz bir gazdır. Analjezik özelliğinden dolayı genellikle oksijen ile karıştırılarak % 50-66 konsantrasyonda uygulanır. Deneysel kullanımda myokard ( kalp kası ) depresyonu yapar. Pulmoner vasküler direnci arttırır. Kas gevşetici etkisi yoktur. Serebral (beyin) kan akımını minimal arttırır, karaciğer ve böbrek kan akımını diğer inhalasyon ajanlarına oranla minimal oranda azaltır. Uzun süre maruz kalınırsa kemik iliği depresyonu, pernisiyöz anemi yapabilir. Muhtemel teratojenik etkileri nedeniyle gebede ilk 3 ayda kullanılmamalıdır.

Lökosit kemotaksisini azalttığı için enfeksiyona direnci düşürür. Azot protoksit kanda nitrojen oranla 35 kat daha solübl = eriyebilirlik olduğundan boşlukları çıkan nitrojenden daha hızlı doldurur ve volüm artışına neden olur. Bu nedenle pnömotoraks, hava embolisi riski olan ameliyatlar, timpanoplasti, barsak obstrüksiyonu ( tıkanması ) gibi durumlarda kullanılmamalıdır.

METOKSİFLURAN

Bilinen en potent ve uçucu inhalasyon anesteziğidir. Yapısal olarak bir dimetil eterdir. En önemli sakıncası nefrotoksisitesidir. En büyük oranda (%50-70) metabolize olan inhalasyon anesteziğidir. Toksisitesinden florür sorumludur. Günümüzde artık kullanılmamaktadır.

HALOTAN:

Halojenli hidrokarbondur. Yanıcı ve patlayıcı değildir. Halotan direkt myokard depresyonu yapar, arter basıncı ve kardiyak output = debi azalır. Koroner perfüzyon basıncı yanında myokardın oksijen tüketimini de azalttığından myokardiyal iskemiye yol açmaz. Sistemik vazodilatasyon etkisi azdır. Sinoatrial nodal iletiyi yavaşlatarak bradikardi yapar. Myokardın adrenaline duyarlığını arttırı ve ciddi aritmiler görülebilir.Bronkodilatasyon etkisi güçlüdür. Kas gevşetici etkisi azdır, serebral kan akımını önemli oranda artrırdığından intraserebral basıncı yükseltir. Karaciğer ve böbrek kan akımını azaltır.Halotanın %12-20’si KC’de sitokrom P450 2E1 tarafından metabolize olmaktadır. Trifluoroasetilklorid (TFA), en önemli reaktif moleküldür, hepatositlerde protein ve yağ molekülleri ile kovalan bağlar oluşturarak TFA bileşikleri meydana gelir

Uterus adale tonusunu azaltır. Malign hipertermiyi tetikleyebilir.Halotan ile nadir de olsa hepatit olguları bildirilmiştir. Halotan hepatiti genellikle sık aralıklarla halotana maruz kalan orta yaşlı obez kadınlarda görülür. Etyolojide enzim indüksiyonu, hipokside artan redüktif metabolitler ve immünolojik reaksiyon suçlamaktadır.

İSOFLURAN:

Enfluran’ın yapısal akrabasıdır.Yanıcı ve patlayıcı değildir. Düşük kan/gaz partisyon koefisyanı nedeniyle hızlı indüksiyon ve hızlı uyanma sağlar, ancak kokusu nedeniyle indüksiyon yavaşlayabilir Direkt myokard depresyon etkisi diğer volatil ajanlara oranla daha azdır. Ancak ciddi sistemik vazodilatasyon etkisi ile arter basıncı düşer. Kardiyak output ise önemli oranda etkilenmez. Kalp atım hızında bir artış görülür.

Koroner perfüzyon basıncı yanında myokardın oksijen tüketimini de azalttığından myokardiyal iskemiye yol açmaz. Bronkodilatasyon etkisi gibi solunum depresyonu etkisi de güçlüdür. Kas gevşetici etkisi güçlüdür, serebral kan akımını ve intraserebral basıncı halotana oranla daha az arttırır. Hiperventilasyon eşliğinde uygulandığında intraserebral basınç artışı minimaldir.

Karaciğer ve böbrek kan akımını minimal azaltır. Karaciğer hastalarında uygun bir inhalasyon ajanıdır. Malign hipertermiyi tetikleyebilir.

SEVOFLURAN:

Düşük kan/gaz partisyon değeri ve hoş kokusu nedeniyle maske ile indüksiyon için ideal bir ajandır. İsoflurana benzer şekilde direkt myokard depresyon etkisi azdır, ancak ciddi sistemik vazodilatasyon etkisi ile arter basıncı düşer. Kardiyak output ise önemli oranda etkilenmez. Kalp atım hızı genellikle stabildir. Koroner perfüzyon basıncı yanında myokardın oksijen tüketimini de azalttığından myokardiyal iskemiye yol açmaz. Myokardın adrenaline duyarlığını arttırmaz. Bronkodilatasyon yanında doza bağlı solunum depresyonu yapar. Kas gevşetici etkisi güçlüdür. Serebral kan akımını ve intraserebral basıncında önemli bir artışa neden olmaz.

Karaciğer ve böbrek kan akımını minimal azaltır. Malign hipertermiyi tetikleyebilir.Uzun süreli ve yüksek konsantrasyonda kullanımda serum flor düzeylerinin nefrotoksik düzeylere yaklaştığı bildirilmiştir. Bu nedenle böbrek hastalarında ajanın kullanımı sakıncalı olabilir. Sevofluran ayrıca desfluran gibi karbondioksit absorbanları (özellikle baralyme ile) ile reaksiyona girerek 5 değişik bileşik oluşturur.

Bu bileşiklerden en önemlisi Bileşik A’dır. Hernekadar Bileşik A’nın 100 ppm’in üzerinde farelerde karaciğer ve böbrek toksisitesine yolaçtığı gösterilse de insanda bu denli yüksek düzeyler ve toksik etkileri bildirilmemiştir. Ancak olası yüksek düzeylere engel olmak için sevofluranın yüksek konsantrasyonlarda, uzun süre, düşük taze gaz akımı ile kullanımı doğru değildir.

DESFLURAN

Bir metil etil eterdir. İlk kez 1990’da kullanılmıştır. İndüksiyon ve uyanma hızlı, etkinliği ise azdır.Desfluran, keskin kokusu nedeniyle anestezinin indüksiyon döneminde salgı artışı, öksürük, nefes tutma ve laringospazm gibi solunum belirtilerine yol açarak indüksiyon hızını sınırlayabilir.Hemodinami üzerine tüm volatil anesteziklerde olduğu gibi desfluranın arteryal kan basıncını doza bağımlı azaltıcı etkisi belirgindir.

 

* İstanbul Tıp Anestezi AB. dalı kaynak katkısı mevcuttur.
 
 
 

– Sayfa Başına Dön –

 

önceki sayfa | sonraki sayfa

 
 
 

]]>
Genel Anestezi Uygulama İlkeleri https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/genel-anestezi-uygulama-ilkeleri/ Wed, 01 Mar 2017 19:45:50 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=621  
 

GENEL ANESTEZİ UYGULAMA İLKELERİ

 

( Teknisyenliğe ve mesleki yaşantılarına yeni başlayacak arkadaşlarımıza opere olacak bir hastanın anestezi hazırlıkları ve uygulaması hakkında bir şablon dahilinde bilgi vermek amaçla hazırladığım alıntı  makaledir )

 
 

Anestezi uygulaması sadece intraoperatif dönemi değil perioperatif sürecin tamamını kapsar. Anestezist, hastanın preoperatif dönemde operasyona hazırlanmasını ve ameliyata en iyi kondüsyonda alınmasını, ameliyatın hipnoz altında ve hasta ağrı duymadan yapılmasını ve bu süreçte vital fonksiyonlarının normal sınırlarda idamesini, postoperatif dönemde ise hastanın ağrısının kesilmesini ve gerekirse yoğun bakım tedavisini sağlamakla yükümlüdür.

 
Anestezi planı 3 dönemi içermektedir.
 

1. Preoperatif hazırlık
2.Operasyon dönemi
3.Postoperatif dönem

 

 1.Preoperatif hazırlık dönemi :

Anestezi polikliniği tarafından yapılır. Eğer hasta poliklinikte görülmezse ilgili anestezist tarafından yatağında muayene edilir.

a.Anamnez

Kardiyovasküler sistem (angina, hipertansiyon, dispne)
Solunum sistemi (KOAH, astım, sekresyon, dispne)
Allerji (anestezik ajanlar, iyot, flaster, lateks)
Geçirilmiş operasyonlar
Kötü alışkanlıklar (sigara, alkol kullanımı)
Kullandığı ilaçlar: Özenle sorgulanmalıdır. Hastanın kullandığı antianginal ve antihipertansif ajanlar operasyon sabahı verilmelidir. Preoperatif dönemde aspirin, 7-10 gün önce, warfarin 2-3 gün önce, MAO inhibitörleri ve lityum 2 hafta önce, kesilmelidir. Oral antidiabetikler, diüretikler ve digoksinin operasyon sabahı alınmaması yeterlidir.

b.Fizik muayene:

Öncelikle solunum ve kardiyovasküler sistem ağırlıklı bir muayene yapılır. Kontrolsüz hipertansiyon, angina pektoris, akut solunum yolu enfeksiyonu gibi durumlarda elektif operasyonlar ertelenir ve gerekli konsültasyonlar ile tedavi planlanır. Ayrıca dişler, dil, mikrognati & retrognati ( çene anomalisi ), ağız açıklığı, boyun hareketleri, boyun kalınlığı, boynun uzunluğu, üst kesici dişlerin uzunluğu, makroglossi ( büyük dil ), geçirilmiş operasyonlar ve nedbeler zor entübasyon açısından kontrol edilir. Tiromental mesafenin(çene ucu-larinks adem elması) < 6 cm veya < 3 parmak olması zor entübasyonu düşündürür.

c.Laboratuar tetkikler:

Çok geniş bir spektrumu kapsar. Genç, sağlıklı bir insanda hiç bir tetkik istenmeyebilir, yaş ilerleyip yandaş hastalıklar arttıkça tetkikler daha çok sayıda istenir ve invazif yöntemler içerir.

  • Biyokimya (AKŞ,üre ,kreatinin, karaciğer fon.testleri,elektrolitler)( rutin uygulamada)
  • Hemogram ( rutin uygulamada )
  • EKG ( gereğinde & 40 yaş > ve öyküsü olanda rutin istem)
  • Akciğer grafisi ( gereğinde & rutin istem )
  • Solunum fonksiyon testleri ( gereğinde )
  • Ekokardiyografi, eforlu EKG, sintigrafi, anjiografi ( gereğinde )

d.Premedikasyon:

Hastanın operasyon stresini en aza indirmek için verilen ajanları tanımlar. Bu amaçla operasyondan önceki gece oral anksiyolitik bir ajan (örn benzodiyazepin, diazem) operasyon sabahı ise im. sedatif-anksiyolitikler (örn-midazolam = dormicum) ve/veya analjezik (örn. morfin / dolantin) uygulanabilir. Ayrıca aspirasyon riskini azaltmak için erişkin bir hastada en az 8 saat katı gıda ve en az 4 saat sıvı gıda alımı kısıtlanır. Ancak kullanılan antianginal ve antihipertansif ajanlar operasyon sabahı yarım bardak berrak sıvı (su, meyva suyu) ile verilmelidir.

 

2.Operasyon dönemi :

a.Monitörizasyon

Standart: Her hastada uygulanması gereken yöntemlerdir.
EKG (3 veya 5 lead sistemler )
Puls oksimetri (oksijen satürasyonunu gösterir
Non-invazif arter basıncı
Soluk-sonu karbon dioksit basıncı ( end tidal CO2 –Kapnograf – tabii varsa.. )
Diğer-invazif teknikler: Hastanın genel durumu ve operasyonun invazifliğine  bağlı  olarak standart tekniklere eklenen yöntemlerdir.
İnvazif arter basıncı
Santral venöz basınç
Pulmoner arter basıncı
Ekokardiyografi

b.Anestezi uygulaması:

İşleme başlayabilmek için öncelikle ekipmanın hazır bulunması gereklidir. Bu malzemeler arasında aspiratör, entübasyon tüpleri (farklı çaplarda), maskeler, ağız yolları, laringoskop v, mandren = gayd , steteskop sayılabilir.
Genel Anestezi’nin olmazsa olmaz iki (hipnoz ve analjezi) ve sıklıkla bu ikisine eklenen kas gevşemesi olmak üzere üç ana bileşeni bulunmaktadır. Kas gevşemesi entübasyon yapılan her vakada gereklidir. Maske ile anestezi verilen yüzeyel cerrahide (örn küretja, sistoskopi) kas gevşemesine gerek olmaz.

Genel Anestezi: Vital fonksiyonlarda bir değişiklik olmadan

• Geçici bilinç kaybı

• Refleks aktivitede azalma ve

• Kas gevşemesi ile karakterizedir.

Bu durum genel anestezik etkili ilaçların;

• Kortikal merkezler

• Bazal ganglionlar

• Serebellum

• Medulla spinalis sırasıyla santral sinir sisteminde (SSS) oluşturduğu inici bir depresyonun sonucudur.

 

GENEL ANESTEZİNİN KOMPONENTLERİ ;

Genel anestezide, nörolojik fonksiyonlardaki geçici değişiklikler farklı komponentlerden oluşur. Bunlar:

• Bilinç kaybı

• Duyu kaybı

• Amnezi

• Analjezi

• Hareketsizlik

• Cerrahi uyaranlara karşı oluşan otonomik ve somotosensoryal reflekslerin baskılanmasıdır.

Anestezik ilaçlar farmakolojik olarak spesifik yapıda değildir ve etkileri SSS dışındaki organlarda da gözlenir. Kesin agonist ve antagonistlerinin bulunmaması temel etki mekanizmasının ortaya konmasını zorlaştırmaktadır.

Anestezik ilaçlar (özelikle inhalasyon anestezikleri) etkilerini esas olarak nöronal membranlar üzerinde gösterirler. Hücresel ve moleküler düzeyde meydana gelen bu değişiklikler SSS’de nöronal transmisyonu etkilemektedir.

 

GENEL ANESTEZİ EVRELERİ :

Guedel 1937’de eter anestezisi sırasında gözlenen değişikliklere göre bunu 4 evrede tanımlamıştır.

• Analjezi ve amnezi evresi

• Eksitasyon veya deliryum evresi

• Cerrahi anestezi evresi

1.plan-solunum değişiklikleri

2.plan-dolaşım değişiklikleri

3.plan-pupil değişiklikleri

4.plan-refleks değişiklikleri

• Bulber paralizi evresi Anestezi yeterli derinliğe ulaştığında zararlı uyaranların (cerrahi uyarı) yol açacağı refleks yanıtları ve klinik bulguları baskılar.

Uygulama sırasında anestezinin yüzeyel veya fazla derin olmasından kaçınılmalıdır. Yüzeyel anestezi somatik ve otonomik refleksleri yeterli kadar baskılamadığı için zararlı olabilmektedir (özellikle kardiyak hasta gibi rezervleri sınırlı hastalarda).

Fazla derin anestezi ise yaşamsal fonksiyonları deprese ederek koma ve ölüme neden olabilmektedir.

 

Günümüzde anestezi derinliği;

• Kirpik ve kornea refleksleri

• Pupil büyüklüğü ve ışığa reaksiyon

• Göz kürelerinin hareketleri ve göz yaşarması

• Kan basıncı

• Kalp hızı

• Solunum sayısı derinliği ve ritmi

• Cilt insizyonuna kardiyovasküler sistem (KVS) ve solunumsal yanıt

• Terleme

• Diyafragmatik solunum, çekilme gibi klinik belirtiler değerlendirilerek karar verilir.

Burada en önemli ölçü, cerrahi kesinin bu belirtilerde yol açtığı değişikliklerdir. Bahsedilen klinik değerlendirmenin yanı sıra günlük uygulamada henüz yaygınlaşmamış daha ileri izlem yöntemleri de vardır.

 

Anestezi uygulaması pratikte 3 ana dönemde özetlenebilir;

  • İndüksiyon
  • İdame
  • Uyanma ve derlenme

 

İndüksiyon: Hastanın anesteziye giriş dönemini ifade eder. Özellikle kardiyak problemli, zor entübasyon riski bulunan olgularda en hassas dönemdir. Olası problemlere karşı anesteziye başlamadan önce maske ile %100 oksijen birkaç dakika verilerek depoların doldurulması sağlanır. Bunu takiben anestezi indüksiyonu erişkinde sıklıkla İV, damar yolu açılmasına izin vermeyen durumlarda (çocuk, koopere olmayan erişkin) inhalasyon yoluyla akciğerlerden uygulanır. Hipnoz; pentotal, propofol, etomidat, ketamin, midazolam gibi ajanlarla sağlanırken, analjezi için narkotikler (fentanil, alfentanil, remifentanil) kullanılır.

Kas gevşemesi gerekiyorsa kürarlar verilir ( norcuron,esmeron ,tracrıum vs.. ). Kullanılan ajanların etki başlama süresine göre 1-2 dak veya 3-4 dak. beklendikten sonra entübasyon uygulanır.
Çocuklarda ise halotan, enfluran, isofluran, sevofluran, desfluran gibi inhalasyon ajanları maske ile uygulanır, hipnozun oluşmasını takiben damar yolu açılır ve işleme erişkindeki gibi devam edilir.

İdame: Anestezinin operasyon sonuna kadar olan dönemini kapsar. Sıklıkla hipnoz için inhalasyon yoluyla kullanılan volatil ajanlar (halotan, enfluran, isofluran, sevofluran, desfluran) tercih edilir. Bu ajanlar anestezi cihazının vaporizatör kısmına likit halde verilir, bu likit ayarlanan konsantrasyona uygun olarak buharlaşır ve hastaya giden taze gaza karışır. Taze gaz denince flowmetrelerle uygulanan oksijen, hava ve/veya azot protoksit gibi gaz halde bulunan ajanlar anlaşılır. %100 oksijen absorbsiyon atelektezisi ve uzun süreli kullanımda oksijen toksisitesi riskleri olduğundan tercih edilmez. Genellikle analjezik etkisi bulunan azot protoksit bazen de hava ile karıştırılıp uygulanır. Anestezi akciğerlerde ventilasyon perfüzyon ilişkisini bozarak atelektazilere ve şant artışına yol açtığından oda havasından daha yüksek konsnatrasyonda oksijen uygulanması gerekir.

Genellikle oksijen %33-60 konsantrasyonda uygulanır. İdame döneminde analjezi için azot protoksite ek olarak intravenöz yoldan narkotikler (fentanil, alfentanil, remifentanil) verilir. Yine kas gevşemesinin idamesine gerek varsa (örn. Batın, toraks, beyin operasyonları) kürarlar etki süreleri geçince intravenöz yoldan ek dozlar uygulanır.

İdamede inhalasyon yolu kullanılmayıp total intravenöz anestezi ile de devam edilebilir. Bu teknikte inhalasyon ile sadece oksijen-azot protoksit karışımı, intravenöz yoldan ise hipnotik ajan (örn. Propofol) perfüzyon ile sürekli verilir. İnhalasyon tekniğine benzer şekilde analjezi için intravenöz yoldan narkotikler (fentanil, alfentanil, remifentanil) ve kürarlar uygulanır.
Anestezi indüksiyonunda hipnoz ve kas gevşemesi ile beraber hastanın solunumu kaybolur. Bu süreçte önce maske ve balon ile manuel ventilasyon uygulanır. Entübasyonu takiben endotrakeal tüpün trakeada ve karinanın üstünde yerleştiğine kanaat getirilince otomatik ventilasyona geçilir. Burada solunum parametreleri soluk hacmi (8-12 ml/kg), frekans (10-30/dak, yaş azaldıkça frekans arttırılır), I:E (1:2) gibi ayarlanır.

Uyanma ve derlenme dönemi:Cerrahinin sonuna gelindiğinde önce inhalasyon ajanı azaltılıp kapatılır. Bu ajanların en önemli ve tercih nedeni olan özelliği karaciğerde minimal metabolize olmaları ve akciğer yoluyla değişmeden atılmalarıdır. Yani, alveol konsantrasyonu sıfır olunca beyinden akciğere doğru bir geçiş söz konusu olacak ve ventilasyon ile ajanlar havayolundan atılıp dakikalar içinde şuur açılacaktır.

Oysa, intravenöz hipnotiklerin özellikle perfüzyon ile idame edilmesi durumunda organ ve dokularda dağılımı ve eliminasyonun uzaması ayrıca karaciğer ve böbrek gibi organ yetersizliklerinde metabolizmanın azalması gibi dezavantajları mevcuttur. Hastanın ekstübe edilebilmesi için şuurun açılması yanında kas kuvvetinin de geri dönmesi gereklidir. Bunun tayini için solunum kasları ve özellikle diafragmanın fonksiyonu izlenir. Hastanın solunumu başlayınca balonda hareketler hissedilir, bu hareketler zamanla güçlenir ve düzenli hal alır. Kürarın nöromusküler plaktan tamamen uzaklaşmasını garanti etmek için hastaya neostgmin gibi bir Ach esteraz inhibitörü ve bu ajanın muskarinik yan etkilerini (bradikardi, sekresyon artışı, bronkokonstrüksiyon) önlemek için antimuskarinik bir ilaç olan atropin uygulanır ( antidot) .

Hastanın kas gücünün yerine geldiğine emin olunca endotrakeal tüp ve ağız içi aspire edilir ve ekstübasyon yapılır. Uyanma döneminde %100 oksijen uygulanır ve hipoksi riskini azaltmak için bu uygulamaya ekstübasyon sonrası ilk beş dakika devam edilir.

Hasta daha sonra uyanma odasına alınarak monitörize edilir ve vital fonksiyonları izlenir. Analjezik ajanlar (morfin, dolatin gibi narkotik analjezikler, tramadol, nonsteroidler ) uygulanır. Zaman ve mekan oryantasyonunun yerine geldiği ve kas kuvvetinin yeterli olduğu zaman yatağına gönderilir.

 

3.Postoperatif dönem :

Bu dönemde özellikle kardiyak riski yüksek, solunmsal hastalıkları bulunan ve major operasyon geçiren hastaların yoğun bakım ünitesine alınarak vital parametrelerin izlemi yapılır.

 
 

*İstanbul Tıp Fakültesi Anestezi ABD. öğrenci eğitimi & seminer notlarıdan ,mesleğe yeni atılacak anestezi teknisyenleri için eğitimlerine destek amaçlı kaynak olarak alınmıştır..

 
 
 

– Sayfa Başına Dön –

 

önceki sayfa | sonraki sayfa

 
 
 

]]>
İV Anestezik ajanlar-Kas Gevşeticiler https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/iv-anestezik-ajanlar-kas-gevseticiler/ Wed, 01 Mar 2017 19:40:45 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=628  
 

İNTRAVENÖZ ANESTEZİK AJANLAR

 
 

Cerrahi anestezi uygulamalarında beklenen ; Bilinç kaybı (gereğinde hafıza kaybı – amnezi), ağrısızlık (analjezi) ve gereğinde kas gevşekliğidir. Yıllardır genel anestezi uygulamalarında intravenöz ajanlar bu amaçla kullanılmaktadır.

Kullandığımız, çoğumuz tarafından rutine oturtulmuş bu ilaçlardan ideal beklentiler ; Sakin, güvenilir ve hızlı bir indüksiyonu sağlamalı, gerek dolaşım gerekse solunum sisteminde küçük, düzelebilecek etkiye sahip olmalıdırlar.Uyanma sonrası bilinçte sakin olarak ve hızla geri dönmelidir.Hazırlanmaları kolay olmalı, uygulama alanında reaksiyon – allerji – duyarlılık yapmamalıdır.

 

Bu ajanları genel olarak 5 gruba ayırırız ;

  • Barbitüratlar (tiyo ve metil türevleri)
  • Opioidler (narkotik analjezikler)
  • Nöroleptik, Sedatif ve Hipnotikler (butirofenon ve benzodiazepinler)
  • Fensiklidin (Ketamin)
  • Diğerleri (Etomidat, Propofol)

İV anesteziklerin alışılagelmiş kullanım şekli hızlı bir indüksiyon sağlamaktır.İV anestezikler; kısa girişimlerde tek başına, inhalasyon anestezikleri ile dengeli anestezi olarak veya opioidlerle birlikte total iv anestezi (TİVA) şeklinde kullanılabilirler. Bilinçli sedasyon amacıyla da uygulanabilirler.Narkotik analjezikler dışında bu ajanların antagonistinin olmayışı ve uzun süreli kullanımlarda birikici etki göstermeleri nedeniyle dozaj ve uygulama konusunda dikkatli olunmalıdır.

İV anesteziklerin başlıca etkisi, doza bağlı olarak santral sinir sistemi (SSS) depresyonu ile oluşan sedasyon ve hipnozdur. Etkileri hızlı başlar. Çünkü çoğunun yağda erirliği fazla ve serebral perfüzyon oranı yüksektir. İV indüksiyon yapılırken ilaç yavaş olarak ve uyku sağlayacak en az dozda verilerek yan etkileri en aza indirilmelidir.

 

Sıklıkla kullandıklarımız :

 

1 – Pentotal = Na tiopental

500 – 1000 mg / Flakon formunda (sulandırın) :

3-5 mg / kg iv. dozları ile kısa süreli ( < 20dk. ) bilinç kaybı ile anesteziye geçiş dönemini sağlar.Kanda büyük oranlarda proteinlere bağlanır.Karaciğer ve böbrek hastalıklarında bağlanma daha azdır.Bu sebeple bu hasta gruplarında doz aşımı sık olur..Etki süresi kısa dahi olsa atılımı daha uzun sürer.Yarılanma ömrü 8-10 saat kadardır.Yaşlılarda doz azaltımına gidin !SF ile hazırlanmasını tercih edin (dayanıklı ).

İV uygulamayı takiben 40 sn altında etkisi başlar.İndüksiyonda : 3 – 7 mg / kg uygulanır (kirpik refleksi takibi ile ).Erişkinde 500 mg dozu aşmamanız önerilir.

Beyni korumak amaçlı : 4 – 8 mg / kg / saat enfüzyonu uygun olacaktır.Bu doz max. günde 100 mg. / kg. dır.

Düşük dozları ağrıyı provake eder ( hiperaljezi ).Pentotalin ağrı kesici özelliği yoktur.

Solunumu ve dolaşımı veriliş hız ve dozuna göre deprese eder.Histamin salımı ile alerji yapabilir.Yüzeyel anestezi altında doğrudan olmasa da kendisi iritasyon yolu ile laringo – bronkospazma neden olabilir. Çünkü yüzeyel anestezide pentotalle laringeal refleksler etkilenmez / baskılanamaz.Yüksek dozları karaciğeri etkiler.Fetusa geçmesine rağmen klinik uygulamada fetal depresyon yapmaz.Kas gevşeticilerle etkileşim ancak hazırlama sırasında olur ,bunun dışında etkileşim yoktur.

Anestezi amaçlı, uzun süreli infüsyonları birikici olmalarından dolayı uygun değildir.Uygulama sonrası derlenme uzun zaman alır ,ilk 24 saat dikkat ! – araç kullanımı açısından uygun değildir.
% 2,5 -5 konsantrasyonlarda kullanılır. Bu konsantrasyonun üstü damarı irrite eder.Arter içi yanlış uygulamaya dikkat !.Akut intermittan porfiride kullanılmaz.

Yeni doğanlar, yaşlı labil hastalar, dekompanse kalp yetmezlikleri, hipovolemi, karaciğer böbrek hastalarında kullanıma dikkat !

 

2 – Midazolam ( dormicum )

5 mgr / 5 cc , 15 mgr. / 5 cc ampul formunda :

Kısa etkili benzodiazepamdır.Hızla etkilidir , ortalama ( iv ) 3 dk sonra etkisi görülmeye başlar.15 -20 dk.da istenilen etkiye ulaşılır.Yaklaşık 45 – 90 dk. etki sürelidir.

İV : 0,05 – 0,2 mg / kg , İM: 0,1 – 0,5 mg / kg ( premedikasyon ) dozlarıyla kullanılır.Araç kullanımı ( uygulama sonrası ) kısıtlaması bunda da vardır. Anestezi dışında sedasyon oluşturmada,anksiyolitik amaçla kullanımı vardır.Analjezik özelliği yoktur.

Antikonvülzan etkisi yanında amnezi ( hafıza kaybı ) yapar.Yüksek dozları solunumu deprese eder.Premedikasyonda,balans – dengeli anestezide,rejional anestezide sedasyon amaçlı uygulanması daha sıktır.Antidot : Flumazenil ( anexat ) / 0,1 – 1 mgr. İv

 

3 – Propofol

10 mgr / cc – 20 mlt ampul formunda :

Pentotalden daha yavaş bilinç kaybı yapar.Ancak geri dönüş daha hızlıdır.Daha konforlu uyanma olur.2 mg / kg tek doz ve yalın uygulama sonrası ile 4 -5 dk da bilinç geri dönebilir.

İndüksiyon dozu : 2 – 2,5 mg / kg dır. ( Yaşlıda % 20 dozu azalt , çocukta ise arttır ).0,1 mg /kg/ dk sürekli infüzyon dozudur ( TİVA – total iv.anestezi ).Kolay kontamine olur,açık preparat kullanımına dikkat !Oda koşullarında koruyun,donmasın !.Ancak % 5 dekstrozla karıştırın !.

Kafa içi basıncını düşürür, beynin metabolizmasını yavaşlatır.Çizgili kaslarda istemsiz çekilmelere neden olabilir.Sistemler üzerindeki depresyon etkisi doz ve veriliş hızına bağlıdır.Bradikardik hastada ve hipotansiyonda dikkat !.Kendisinin kas gevşetici özelliği yoktur, ama non depolarizan blok uzar.Ağrı kesici değildir.İv enjeksiyonu ağrılıdır ( öncesi küçük doz narkotik – fentanyl , lidokain uygulanabilir )

 

4 – Fentanil (Narkotik analjezikler)

50 mic.gr / cc – 2 ml ( 10 ml ) ampul yada flakon formunda :

Narkotik analjezik olarak, İV uygulamada 30 sn. etki başlar 3 dk .da maksimum olur.Analjezik etkisi 20 – 30 dk. dır.İnhalasyonlarla etki süresi uzar.Fetüse geçer ! Doza bağlı solunumu deprese eder.Kısa operasyonlarda yüksek dozda,bağımlılarda,astımda kullanmayın!Başlangıç dozu 5 – 10 mic.gr / kg idamesi = devamı ise 1 – 3 mic.gr / kg dır.

Bulantı yapabilir ,çizgili kaslarda sertlik nedeni olabilir.Anti dotu naloksandır / Narcan ( solunum depresyonunda )..
Bu saf antagonisttir,etkisi 1 – 2 dk da başlar.1ml = 0,4 mg ampul formu vardır.Başlangıçta 1 – 5 mic.gr / kg iv. uygulanır.. Gözleme göre doz yenilenir.Erişkinde 70 kg . için 1 amp. = 0,4 mg tek doz uygundur. Ancak bunu fasılalarla zaman dilimlerine yaymak daha uygun olacaktır ( 3 – 4 eşit dozda ).

Epilepsi ve Parkinson hastalığı, porfiria, akut alkol, narkotik ve analjezik zehirlenmesi olanlarda, çok küçük çocuklarda (bebek) ve sezaryanda – indüksiyon aşamasında- kullanılmamalıdır.

Nalorfan / Nalline hem agonist hem antagonist etkilidir.1 mlt = 5 mg ampul formundadır.Erişkin dozu 3 – 5 mg.iv dır.Kendiside solunumu deprese eder !

Narkotik olarak fentanilin etki süresi solunum depresyonu yönünden ele alındığında, naloksanın etki süresini aşarak yeniden solunum depresyonu yapabilir dikkat !!..Bu grupta daha kısa etkili alfentanil de vardır..

Nöroleptik-Opioid Kombinasyonu : kuvvetli bir opioid analjezik ve bir nöroleptik ilacın kombinasyonu ile elde edilen; Nörolept analjezi, çevreye ilgisizlik, motor aktivitenin azalması ve otonom refleksler baskılanması ile karakterize bir durumdur. (Nörolept analjeziye; azot protoksit eklendiğinde nörolept anestezi olur).Nöroleptik amaçla butirofenon türevi olan “haloperidol” ve dehidrobenzperidol (DHB,droperidol) kullanılır. Haloperidol sıkça ekstrapiramidal ve psişik belirtilere yol açtığından fazla tercih edilmez..

 

5- Fensiklidin (Ketamin) :

Ketamin disosiyatif anestezi yapan bir intravenöz anestezik ajandır. Talamokortikal sistemin depresyonu, limbik sistemin aktivasyonu sonucu beynin bu iki bölgesi disosiye olmakta katalepsi, hafif sedasyon, amnezi ve analjezi ile karakterize bu tabloya da disosiyatif anestezi denmektedir. Hasta farmakolojik olarak çevreden izoledir, ağrı duymaz ve psikolojik olarak adeta uçuyormus gibi hissettiğini ifade eder..Günümüzde eski kullanımı yok gibi..

 

6- Etomidat 

Hızlı etkili, analjezik etkisi olmayan, tiyopentalden daha etkin bir intravenöz anestezik ajandır.Kalp hızı, kan basıncı ve periferik dirençteki hafif düsme, diğer ajanlardan daha az olup aritmi yapıcı etkisi de azdır.Hafif solunum depresyonu ve geçici apneye neden olabilir.Serebral kan akımı ve intrakraniyal basıncı düşürür.

 

*** Sık kullandığımız ajanların dışında diğer iv. anesteziklere girmeyeceğim …

 
 

NÖROMÜSKÜLER BLOK – KAS GEVŞETİCİLER

 

Konu ile ilgili fazla detaya girmeyerek, pratiğe yönelik teorisi ile kullandığımız bu ilaçlara ait etki mekanizmasını açıklayarak konuya girelim.

Nöromüsküler kavşakta, kas liflerinin kasılmasını sağlayan sinir uyarılarını engelleyerek etkilerini gösterirler. İşte, bu sinir uyarılarının engellenmesine nöromüsküler blog adı verilir. Nöromüsküler bloğun gerçekleşmesiyle ileti çizgili kasa geçemez ve o kas kasılamaz. Bu grup ilaçların analjezik etkileri yoktur ve gelişen reversibl-geridönüşümlü- çizgili kas felci esnasında bilinci açıktır.Bu grup ilaçlar SSS’ne giremezler ve hepsi de İ.V. yolla kullanılırlar.

Bu ilaçlar / maddeler ;  Asetilkolin sentezini – depolanmasını yada salınımını engelleyerek sinir kas iletimini bloke ederler.Ki bunlar pratikte kullanımı olmayan, genelde toksik- zehirleyici maddelerdir.

Asıl kullanım alanımızda olanlar ise, motor son plakta serbestleşmiş asetilkolin etkisini önleyenlerdir.

 

Buradaki etki mekanizmasına göre de ;

  1. Depolarizan tip ( süksinil kolin = Listenon , dekametonyum )
  2. Non Depolarizan tip olarak (vecronyum, pancronyum,atracrıum, mivacrıum vs.) 2 grupta incelenirler.

Non depolarizanlar asetil kolinle yarışmaya girerler, bu bloğa kompetetif blok da denir.Son veriler bu grup ajanların kanal blokerleri gibi etki ettiği yöndedir ( Na iyon kanalı tıkamaları örneği ).Bu nedenle aşırı dozda non depolarizan kullanımı sonrası hem reseptörler hem de iyon kanalları bloke olacağından, antidot kullanımında yer alan neostigmin bu tür bloğu antagonize edemeyebilir !..Ve blog yeterli olarak kaldırılamaz.Teorik olarak motor son plaktaki var olan reseptörlerin 3 / 4 ünün bu ajanlarca tutulması ( blok edilmesi ) klinikte yeterli olacaktır.Bunun üstü ise, ajan birikimine ve uygun olmayan ilaç – cevap sonuçlarına neden olabilir.

Eğer bir blok depolarizan olarak başlayıp non depolarizan tipe dönmekte ise , oluşan bu yeni bloğa dual = desensitizasyon bloğu denir.Depolarizan ilacın sık ve aşırı dozları, blokta tip değişimine neden olur.

Bu durum gelişirse yapılacak en iyi iş kontrollü yapay solunumla bloğun kalkmasını beklemek olacaktır.Yada sinir stimülatörü ile bloğun tipi net olarak belirlenip,antikolinesteraz uygulama yapılabilir.

Bir başka blog tipide miks bloktur. Her iki blok ajanının kullanımı ile gözlenir.Bu nedenle önce var olan bloktan kurtulmalı ,sonra da gereğinde diğer kas gevşeticinin kullanımı uygulamada en sağlıklı yol alacaktır.

Antikolinesterazlar da (neostigmin, fizostigmin..) kendileri doğrudan depolarizan bloğa yada asetil kolin birikimi ile farklı bir ileti durmasına neden olur.Dikkat !

 

NON DEPOLARİZAN Ajanlar, Seçimleri, kullanım alanları, dozları, uyarıları ;

Kas gevşetici ilaçları kullanırken hastanın organ fonksiyonları eleminasyonlarında önem arzeder.Pankuronyum % 80 ler dolayında, vekuronyum % 20 lerde , atrakuryum % 5  oranında böbrek yolu ile atılırlar.

  • Panküronyum (Pavulon), uzun etkili bir kas gevşeticidir ve uzun süreli operasyonlarda tercih edilir. Orta derecede vagolitik etkisi ve sempatik sinir sistemini uyarması nedeniyle kalp hızı, kan basıncı ve kardiyak debiyi artırır.
  • Veküronyum (Norcuron), panküronyum analoğudur. Panküronyumdan daha az vagolitik etkiye ve daha kısa etki süresine sahiptir. Orta etkili olan bu ilaç kardiyovasküler yan etkilere neden olmaz. Karaciğer mikrozomları tarafından deasetilasyonla metabolize olur.
  • Roküronyum, orta etkili olup, veküronyumdan hızlı etki başlangıcı olan bir kas gevşeticidir. Veküronyumdan 7-8 kat daha az potenttir. 60-90 sn’de süksinilkoline alternatif hızlı entübasyon koşulları sağlayabilir.
  • Atrakuryum, veküronyum gibi orta etkili bir kas gevşeticidir. Dolaşımda çok fazla metabolize edilir.
  • Mivakuryum, plazmada tamamen pseudokolinesterazla hidrolize olduğundan etki süresi kısadır. Ana ilacın <%5’i idrarla atılır. Kısa ve orta süreli cerrahi girişimlerde sürekli infüzyonla sağlanan blok antikolinesterazlar ya da pseudokolinesterazla antagonize edilebilir. Histamin serbestleşmesine neden olabilir.
  • Doksakuryum, çok güçlü bir benzilizokinolinyum ester yapısında olmasına rağmen pseudokolinesterazla hidrolize uğramaz. Hiç yan etkisi yoktur ve kardiyovasküler yanıtlara neden olmaz.

Kas gevşeticilere karaciğer hastalıklarında gereksinim artar.Genelde bu ilaçların etki süreleri uzamaktadır.Karaciğer hastalıklarında atrakuryum tercihi doğru olandır.

Anestezide kullandığımız inhalasyon ajanları kas gevşetici etki ve sürelerini arttırır.Ayrıca inhalasyonlar merkezi yoldan da kas gevşemesine neden olurlar.
Pankuronyum ve vekuronyum büyük oranda karaciğerden atılırlar.Atrakuryum farklı bir mekanizma ile elemine olur ( Hoffmann ).
Hipotermi metabolizmayı yavaşlattığı için kas gevşetici ihtiyacını azaltır.
Yeni doğanlar non depolarizan ajanlara duyarlıdır.

Alerji öyküsünde vekuronyum tercih edilir, atrakuryum histamini salabilen ajandır.Allerjide dikkat !

Pankuronyum taşikardi ve tansiyon artışına neden olur.

Respiratuar asidoz (solunumun tutulması – hipoventilasyon – karbondioksit birikimi ) non depolarizan bloğu uzatır.Dehidratasyon ve sıvı kayıplarında da non depolarizan blok uzar.

İyon değişimleri ( Ca , K , Mg ) bloğa etkisi olan faktörlerdir.Hiperpotasemi ( K )’ de listenona dikkat !.kardiak arrest / aritmi ! .. Magnezyum non depolarizan bloğu uzatır.

Bazı antibiotikler ( ..misinle biten ) non depolarizan bloğu etki olarak uzatır.Uzamış non depolarizan blokta Ca – kalsium denenebilir.Mivakurium böbrek yetmezliğinde tercih edilebilir.

 
 

Antagonizma / Reverse :

Neostigmin 50 mic.gr / kg olarak ( toplam 5 mgr.ı aşmayacak ) uygulanır.Muskarinik etkileri atropinle önlenir. 1 mgr. Atropine 2.5 mgr. Neostigmin uygun olan kombinasyonudur.Atropin neostigminden önce etki gösterir ( anti muskarinik ).Bu nenenle her ikisi birlikte uygulanabilir.

Teorik olarak ; Her non depolarizan blok mutlaka antagonize edilmelidir (solunum olsa bile).

Buna atrakuryumda dahildir.Aşırı karbondioksit birikimi mevcut ise ( hipoventilasyon ) = respiratuar asidoz da ; non depolarizan blog zor antagonize edilir.

Alkaloz ( hiperventilasyon ) ise non depolarizan bloğun etkisini azaltır.

 

**Nondepolarizan kas gevşeticilerden Vecronıum & roküronyuma spesifik antagonisti Sugamadeks – Bridion adlı ilaç günümüzde güven ile kullanılmakta..Özellikle entübe edilemeyen vakalarda çok çabuk olarak blok ortadan kalkmakta ve hasta güvenirliği artmaktadır.Bu ilaç uygulanan hastaya belli bir süre non depolarizan blok yeniden uygulanamaz!..

 
 

DEPOLARİZAN BLOK :

Listenon, psödokolinesterazca yıkılır.Karaciğer hastalığı, kanser ve tadavisi, gebelik ve anti kolinesterazlar, açlık, şişmanlık, üremi bu enzimin azalma sebebidir.Vagal yolla bradikardi yapar.Yanıkta, politravmada, paraplejide aritmiyi açığa çıkartır.Hiper potasemiye dikkat. Kardiak arrest yapabilir.Kafa travması, karın içi enfeksiyonlarda ve böbrek yetmezliğinde dikkat !..Yavaş enjeksiyon uygulayın..Göz içi ve kafa içi basıncını arttırır. Fasikülasyonları ile adale ağrısı nedenidir ( öncesi atropin yada öncesi düşük doz non depolarizan ajanla bu etki azalır – priming etki – ).%1-2 oranında böbrelerden elemine edilir.

Maling hipertermiden suçlanan ajanlardandır.

Listenonun verimini takiben uzun süren solunumun geri dönüşünün olmaması durumunda uzamış apnöden söz edilir ( yüksek doz, uzun süreli kullanım, enzim eksikliği, atipik enzim, asidoz, sıvı elektrolit eksikliği, diğer benzer etkili solunum depresan kullanımı, kemoterapi, ilaç etkileşimi düşünülmelidir ).

Bu durumda en iyi tedavi sabırla beklemek olacaktır.Enzim eksikliği tanısı kesin ise sağlıklı bir başka kişinin 50 – 100 cc.lik kanı yeterli olabilir.

 

Kas Gevşeticiler – Dozlar – Etki süresi

 

Non depolarizan bloğun kalktığını nasıl gözlemleriz ?

Klinik olarak gözlerin uzun süreli açık tutulması, dilin sürekli ağız dışına alınması, elle kavrama, başı 5 -10 sn tutabilme, etkili öksürme,yeterli solunum derinliği pratikte güvenirliği destekleyen bulgular olacaktır (pratikte bunlara bakmaktayız!)…
 
 
 

– Sayfa Başına Dön –

 

önceki sayfa | sonraki sayfa

 
 
 

]]>
Endotrakeal Entübasyon-Zorluklar https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/endotrakeal-entubasyon-zorluklar/ Wed, 01 Mar 2017 19:35:26 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=635  
 

ENTÜBASYON VE  ZORLUKLARI

 
 

Arkadaşlar, Çalışma ortamlarımızda gerek ameliyathanelerde, yoğun bakım ünitelerinde, gerekse ameliyathane dışı ortamlarda (kardıopulmoner resüsitasyonda) hastalar ve bizim için en önemli uğraşılarımız ve amaçlarımızdan birisi hastanın solunumunu sağlamak,solunum yolunu güvenilir olarak açık tutmaktır.

Hastanın hava yolu açıklığının sağlanmasında entübasyon işlemi, anestezi ve anestezi dışı acil durumlarda hayati önem taşımaktadır. Güvenli hava yolu açıklığının sağlanması; işlemi yapanın tekniği ve mesleki deneyiminin yanında, hastanın anatomik özellikleri, kullanılan malzemelerin yeterliliği ve işlemin yapıldığı mekân ile bunların oluşturduğu kombinasyondan doğan faktörlere bağlıdır. Deneyimli ve ehil ellerde kolayca yapılabilen hava yolu açıklığını sağlama yöntemleri, bazı durumlarda güç, hatta imkânsız olabilmektedir.İdeal amaç ; Endotrakeal entübasyon için laringoskopu, tekniğine uygun olarak, dikkatli bir şekilde ve en geç 15-20 (onbeş-yirmi) saniye içinde hastanın ağız içine yerleştirebileceksiniz.

Laringoskopi, kendine has tekniği olan ve dikkat edilmediği takdirde çeşitli komplikasyonlara neden olabilen bir uygulamadır. Bu nedenle anestezi teknisyenlerinin önem vermesi gereken bir konudur.Bu işi sağlayan temel alet Laringoskop’tur. Laringoskop ; İçinde pil kaynağı da olabilen bir sap (handle) ve sapa monte edilebilen haraketli bleyt (blade-bıçak) kısımlarından ibarettir.Sürekli kullanımları yanında tek kullanımlık modellere de sahiptir.Bleyt üzerinde bir ışık kaynağı (ampul) mevcuttur.Kabaca bleydin şekline göre (Macin-tosh-eğri ve Miller-düz) ve ışık kayna­ğına görede (pilli, fiberoptik) çeşitleri vardır.

  • Düz blade kullanılıyorsa blade’in ucu ile epiglot tutulup kaldırılarak glottis görünür hale getirilir (direkt kaldırma).
  • Eğri blade ile laringoskopi yapılıyorsa eğri blade’in ucu dil ile epiglotun yaptığı açıya (vallekulaya) doğru itilir. Dil kökünün kaldırılmasıyla epiglot da kalkar ve glottis görülür (indirekt kaldırma).

 
 ==> 
 

Erişkin ve çocuklar için çeşitli boylarda bleydler < 0-1-2-3-4-5 > olarak numaralandırılır. Güç entübasyonda kullanılmak üzere yapılmış ucu çeşitli şekillerde açılandırılabilen bleyd­ler de vardır (Fiberoptik Laringoskop).Düz bleytler sıklık ile bebek ve çocuklarda, baazen zor entübasyonda erişkinlerde kullanılmaktadır.

Güvenilir ve başarılı laringoskopi / dolayısı ile entübasyon deneyim gerektirir.Laringoskopi öncesi (acil olmayan koşullar) tüm hazırlıklar yapılmış olmalıdır.İhtiyacınız olacak her şey ( maske-airway-tüp-gayt-ambu..vs ) elinizin altında olmalı..Laringoskopiye nasıl alışırsanız öyle götürürsünüz.Hangi elinizi kullanmakta iseniz alışkanlığınız ona göre belirlenir.

Ameliyathane koşullarında ve endotrakeal entübasyon amaçlı teknik : Hastamızda iv anestezikler ile ve nöromuskuler blok yardımı ile ventile edieln hastanın başı nötr konumdan el yardımı ile extansiyona (geriye) alınır.Başı aşırı hiperextansiyona almak işlemi zorlaştırabilir!Genellikle ağız açılır,açılmaz ise bir el parmağı yardımı ile ağız açık konuma getirilir.Ağzın sağ dudak köşesinden bley ile ağız boşluğuna girilir.Bu aşamada yapılan en sık yanlış; Bleyt’in 3/4 lük (tama yakın) bölümünün ağız boşluğuna sokulması olacaktır.Bu anatomik olarak sıklıkla sizi daha derine götürecek, laringoskopiyi zorlaştıracaktır.Önce görerek bleyt’in yarısından kısa mesafesi ile ağız boşluğuna giriş yapın..Sağ köşeden dili bley aracılığı ile sola doğru toplayın..Dile iyi sahip olmak başarının ilk temel maddesidir.Dil bleytten dışarı çift taraflı taşmamalıdır.Bu konumda görerek bleyt’i yavaş yavaş aşağıya yönlendirin, taki epiglot‘u görene kadar..Ve hasta omurga ekseni baz alındığında, laringoskopun sap ekseni ile bu açıyı genellikle 45° de sabit tutun..Sapa uygulanan ileri ve yukarı kuvvetimiz bu açı düzleminde kalmalı ki başarılı bir skopi yapmış olalım.Bu açıyı arttırırsak, çok genişletirsek ( 65-75 ° ler gibi) başarı oranımız azalacaktır.Zira anatomik olarak bu uygulama ile larinx’te bleyt ucu ile yukarı kalkacaktır.Bleyt ucu, epiglot’a dayanınca; küçük bir bilek manevrası ile epiglotun kaldırılması sonrası eğer zor entübasyon koşullarında bir hastamız değilse, Glottis girişini ( larinks-gırtlak girişi) rahatça görmüş oluruz.İşlem sırasında yumuşak dokulara, dudak-damak-dil ve dişler ile çene’ye zarar verme!..Laringoskopi sonrası işlem, uygun tüp’ün trakeaya yerleştirilmesidir (Oral endetrakeal entübasyon)(Laringoskopi – entübasyon- video)..

 

 
 

Entübasyon ;

  • Hava yolu açıklığını sağlar,
  • Solunumun kontrol edilebilmesine olanak tanır,
  • Solunum için gereken gücü azaltır,
  • Endotrakeal tüplerin kafı hava yollarını aspirasyona karşı korur,
  • Endotrakeal tüp, trakea ve bronşlardaki sekresyonların temizlenmesini kolaylaştırır,
  • Endotrakeal tüp gastrik distansiyona neden olmaz. Böylece, olası bir kusmanın getireceği zararları önler,
  • Anestezistin ve diğer aygıtların sahadan uzaklaşması ile cerrahi rahatlık sağlar,
  • Entübasyon işlemi sonrası sorun olduğunda resusitasyon kolaylığı sağlar,
  • Anatomik ölü mesafeyi azaltır (Ağız, burun ve farinksin hacmi 60-75 ml’dir. Bu miktar azalır, 25 ml olur).
  • İnhaler ilaçların endotrakeal tüp içi kullanımına olanak sağlar.
  • Genel olarak ; Endotrakeal entübasyonun endikasyonları anestezi ve anestezi dışı uygulamalar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

** Ameliyathane koşullarında oral endotrakeal entübasyon videosu için  video linki : 

 

Not : Tekniği öğrenmek hasta başı çok sayıda (deneyimli eğitimle verilen) tekrarlamaların  ile olacaktır. Entübasyon ile ilgili daha fazla teorik bilgileri lütfen kitap yada kaynaklardan alınız!

 

Bu adres kısmen de olsa ihtiyaçlarınızı karşılayabilir.

Baazen uygulama ve yaşantımızda bu hava yolu açıklığını rahat biçimde sağlayamayabiliriz.Bu durumda beklenebilir yada beklenemez durumlarda zor hava yolu sorunu ile karşılaşabilmek mümkündür.Eskiye nazaran gerek entübasyonda ve gerekse hava yolu açıklığının sağlanmasında ( ventilasyon ) kullanılan tekniklerle beraber araç ve gereçlerin çeşitliliği ile bu konuda bir güvenlik unsuru artar hal almıştır.
 

Nedir ventilasyon yada entübasyon zorlukları ?

ASA ( Amerikan Aanestezi Derneği ) tanımlamasına göre,

Değişik maske yöntemleri ile hastanın yetersiz ventilasyon bulgularının (SpO 2 de azalma, renk değişimi, göğüsün yeterli kalkmaması vs.)düzeltilememesi / ve / vede hastanın oksijen satürasyonunun % 90 ların üstüne çıkarılamaması “Yetersiz ventilasyon” olarak adlandırılmaktadır.

Deneyimli bir anestezi çalışanının bilinen laringoskop kullanarak 3 den fazla deneme ile yada 10 dk.dan fazla zaman diliminde entübasyonu gerçekleştirememesi de “Zor Entübasyon” olarak isimlendirilir.

Herhangi bir solutma sisteminde maske ile yapılan ventilasyonda zorlanma % 0.01 oranında görülebilirken, bunların yaklaşık 1 / 5 ’ inde ise zor entübasyon tesbit edilmiştir.

Bunların vaka olarak dağılımında ; genel cerrahi branşında zor entübasyon hasta sayısının 7 katı, kadın doğum ( obstetrik ) cerrahisinde karşımıza çıkmaktadır.

Bu nedenle ciddi olabilen solunum yetmezliği ve hipoksi bulguları obsterik vakalarda fazladır !

Anatomik yapı bozukluğu olan, diş problemli, sakallı / bıyıklı, şişman, yaşlı ve horlama öyküsü olanlarda “zor ventilasyonu yada entübasyonu” bekleyin.
 
Peki neler yapalım?

Öncesi mutlaka hastaları değerlendirin.Geçirilmiş bir operasyon öyküsünü sorun,sıkıntı yaşanmış mı?.Başını boynunu / hareket kabiliyetini, ağız yapısını inceleyin..Kısa ve kalın bir boyun, yüksek ve uzun bir damak sorunların habercisidir.Başın ekstansiyonuna bakın, Stermun – çene mesafesine bakın ( < 12 cm. olmaması ), Tiroid kıkırdakla ( larinx ) – çene mesafesininde 6 cm.den büyük olmasına dikkat edin.Atlanto oksipital açının ( aşağıya bakın ) 30 dereceden az olması, büyük bir dil, uzun ön dişler, ön kesici dişlerin 3 cm.den kısa mesafe sorunlu vakaları gösterebilir.

Ayrıca Mallampati isimli bir sınıflama vardır ( aşağıya bakın ) .Bu sınıflamada laringoskopi öncesi orofarinksin yapısının net ve tam gözlenmesi ilkesi esastır.Net ve tüm yapıların gözlenmesinden hiç görülmemeye kadar ( 4 ) sınıflama ile zorluk derecesi belirlenir.Mallampati değerinin 2 den büyük olması zorluğun kapıda olduğu anlamına gelebilir..

Tüm bu bulgular kesin kanıtlar değildir ancak yol gösterici parametrelerdir.Bu nedenle alternatif entübasyon tekniklerine hazır olmak en iyi yaklaşım olacaktır.
Beklenebilir sorunlu vakalarda öncesi uygun ve tam oturur yüz maskesinin seçimi,% 100 pre oksijenizasyon uygulaması yapılacaklardandır.
 
Şimdi zor ventilasyonda ne yapabileceğiz bir onlara kısaca bakalım.

Aşağıda sunulan alternatif tekniklerin tümünü bulmanız ve uygulayabilmeniz mümkün olamayabilir.

Kombine tüpler ( özafagotrakeal ), intratekal jet ventilasyon ( kalın kateter ), LMA ( laringeal mask ) = < bu uygulanabilirliği pek çok merkez için geçerli olan tekniktir>, iki kişi ile maske ventilasyonu, invaziv hava yolu açma ( trakeastomi gibi ), uyanık entübasyon, alternatif laringoskoplar ( fiber optik ),kör oral / nasal entübasyon, LMA içinden entübasyon, ışıklı stile, retrograd entübasyon ( aşağıya bakın )= krikotiroid membrandan < Larinkste adem elması altındaki alan > bir ince gayt – kateter geçirilip ağızdan çıkarılarak tüpün buradan uygulanmasıdır.

Retrograd entübasyon :

 

Kısaca LMA ( laringeal maske ) uygulamasından söz edelim.

Bu uygulama 1990 sonrası yaygınlaşmaya başlamış bir alternatif ventilasyon tekniğidir.

Laringeal maskede temel amaç; hastanın doğal havayolu iye doğrudan bir bağlantı oluşturmak ve bir yandan trakeal entübasyonun birtakım olumsuzluklarından kaçınırken, diğer yandan da yüz maskesine göre daha kolay ve güvenilir bir havayolu sağlamaktadır. Laringeal maske, hipofarenksin şekilne uygun ve larinksi bir conta gibi kapatan minyatür bir silikon maske ve buna 30 derecelik açı ile birleşmiş silikon bir tüpten oluşur. Maskenin çevresinde şişirilebilir eliptik bir hava yaştığı vardır. Maskenin tabanında bulunan tüp açıklığının girişindeki longitudinal uzantılar epiglotun obstüksiyonunu önler. Laringeal maskenin farklı vücut ağırlıkları için önerilen 5 ayrı boyu vardır.

·         1 numara : vücud ağırlığı < 6,5 kg. hastaiçindir. Kafı 3-5 mlt. Şişirilir.
·         2 numara : “ “ 6,5 – 20 kg. hasta içindir. Kafı 7 – 10 mlt. Şişirilir.
·         2,5 numara : “ “ 20 – 30 kg. hasta içindir. Kafı 12-15 mlt. Şişirilir.
·         3 numara : “ “ 30 – 70 kg. hasta içindir. Kafı 15 – 20 mlt. Şişirilir.
·         4 numara : “ “ > 70 kg.hasta içindir. Kafı 25 – 30 mlt. Şişirilir.

Sterilizasyon ve kullanım önerilerine uyulduğu takdirde bir laringeal maske 40 kez yeniden kullanılabilir..

Anestezi indüksiyonu : Temel ilke, havayolu reflekslerinibaskılayan yeterli anestezi derinliğinin sağlanmasıdır. İndüksiyonda propofol kullanımının tiyopentana göre havayolu reflekslerini daha iyi baskıladığı ve laringeal maske yerleştirilmesi sırasında daha az öğürmeye yol açtığı gösterilmiştir. İnhalasyonal indüksiyon uygulandığında anestezinin yeterince derinleşmesi sağlanmalıdır. Kas gevşetici kullanımı zorunlu değildir. Uyanık hastalarda topikal anestezi ile de yerleştirilebilir.

Deneyim kazanma sürecinde pre-oksijenasyon yapılması önerilmektedir.

Tekniğin zor olmadığı ve deneyimsiz kişilerce bile yüksek başarı oranıyla uygulanabildiği kabul edilmekteyse de gerçekte uzun bir öğrenme aşaması vardır ve deneyimli kişiler bile bazen hata yapabilir.

Uygun boyutlu maskeyi alın,arka yüzüne (balık sırtı tarafa ) kayganlaştırıcı jel – sf. sürün.Bunu ön yüze uygulamayın çünkü larinksi irite eder !.Başa ektansiyon boyna ise fleksiyon verin ( şekile bakın ).Maskenin açıklığı öne bakacak şekilde ağız boşluğundan kesici dişleri tüpün ortalanacağı şekilde geçin. ( tüp kesici dişlerin orta hattında kalacak ). İşaret parmağınızla yol gösterip – iterek < sert damağı yalayarak > orafarinkse ulaşın.Kafı ölçüleriyle şişirin. Bilateral akciğer seslerini alın yada solunumun yansıdığını hissedin ( spontan solunumda uygulandı ise ).Ve tüpü tesbit edin..

Uygun olmayan maskelerde, az şişirilmiş balonlarda ve yüksek volümlü basınç uygulamasında kaçak sesi alabilirsiniz..dikkat !.

Genelde cerrahi girişiminin sonuna doğru anesteziyi yüzeyelleştirme alışkanlığından laringeal maske kullanıldığında kaçınılmalıdır. Çünkü yetersiz anestezi altında oluşabilecek güçlü bir cerrahi uyarı havayolu spazmına yol açabilir ve havayolunun manuel olarak sağlama gereşi ortaya çıkabilir.
Laringeal maske varken havayolunu açmada sık kullanılan alt-çeneyi öne doğru çekme hareketi kesinlikle yapılmamalıdır. Çünkü maskenin malpozisyonuna ya da spazma yol açabilir. Hasta komut üzerine ağzını açmadıkça kaf asla söndürülmemelidir.

Aksi takdirde üst farinksteki sekresyonlar larinkse akarak spazma neden olabilir. Genel kural olarak spazm olasılığı nedeniyle laringeal maske çıkarılmadıkça aspirasyon yapılmamalıdır..
 
KOMPLIKASYONLAR

1.Regürjitasyon
2. Mukoza hasarı
3. Boğaz kuruluğu ve yanma hissi
4. Ses kısıklığı
5. Yutma güçlüğü
6. Tad duyusu kaybı

Laringeal maskenin en önemli komplikasyonu regürjitasyondur. Dolu mide, travma, laparatomi kolesistektomi, 14-16 haftadan büyük gebelikler, ösefageal dilatasyon, üst gastrointestinal cerrahi öyküsü, nazogastrik tüp varlığı ve morbid obesite olarak sıralanmakta ve bu olgularda laringeal maske kullanımından kaçınılması önerilmektedir.
 
KONTRENDİKASYONLAR

1. Mide içeriği aspirasyon riski yüksek hastalar
2. Anesteziyolojistin havayolundan uzak kaldığı operasyonlar
3. Akciğer kompliyansı çok düşük ya da havayolu direnci çok yüksek hastalar
4. Orofarinks ya da epiglot lezyonu olan hastalar
 
** Konumuzla ilgili kısa videoları izleyelim. Video .1 //  ( LMA ).video.2 :
 
Sonuç olarak denebilirki ;

Paniklemeden, iyi bir eğitim ve deneyimle her kurum acil koşulları ile zor ventilasyon / entübasyon için kendi standartlarını belirlemeli ve hazırlıklı olmalıdır…

 

Hep bu görüntüyü görmeniz dileğiyle,zorlu olmayan entübasyonlar sizin olsun...

 
 

* Konu içeriğinde “Türk toraks derneği” , Çukurova Üni. anestezi AB.dalından kaynak alıntılar mevcuttur !

 
 
 

– Sayfa Başına Dön –

 

önceki sayfa | sonraki sayfa

 
 
 

]]>
Anestezide Yaşanılan ve Düzelebilir Sorunlar https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/anestezide-yasanilan-ve-duzelebilir-sorunlar/ Wed, 01 Mar 2017 19:30:21 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=656  
 

ANESTEZİDE YAŞANILAN VE DÜZELEBİLİR SORUNLAR

 
 

  • Singultus ( Hıçkırık ) :

İstemsiz olarak birden meydana gelen, diafragma spazmıdır. Kafa-beyin travmaları, inmeler, beyin sapı tümörleri, alkol ve üre toksemisi, menenjit gibi enfeksiyonlar, bazı ilaç yan etkileri merkezi nedenlerdendir. Diafragma veya frenik sinir irritasyonu ise çevresel nedenleri oluşturur. Operasyonlarda ise,yüksek basınçlı maskeli ventilasyon ( mide diletasyonu sonucu frenik sinir irritasyonu ), karın içi ameliyatlar, anestezi indüksiyonu sırasında boyun bölgesi manipülasyonları sonrası, mediastende – göğüs kemiği arkası toraks boşluğunda – yer işgal eden kitleler de  hıçkırağa neden olabilmektedir.

Önlem alma :

  • Tüm karın içi ameliyatlarda mideye sonda yerleştirme
  • Maskeli ventilasyonda 20 mmHg altı havalandırma
  • Uyarılmanın ( eksitasyon ) arttığı dönemde kafa ve boyun hareketleri ve manipülasyonlarından kaçınma.

Tedavi :
Genelde kendiliğinden kaybolur.Anestezi altında iken,anesteziyi derinleştirin.Gerekirse kas gevşetici verin.Metpamid ( primparan ) iv. ? , sedatifler denenebilir.

 

  • Postoperatif Titreme :

Vücud ısısının düşmesi sıklıkla operasyonlarda kullanılan inhalasyon anesteziklerine bağlıdır.Periferde oluşan damar genişlemesi ısı kaybına yol açar. Alkol yoksulluğuna bağlı deliryum başlangıcında da görülür Kan transfüzyonları sonrası, bakteriemi başlangıcı,narkotiklerin antagonizması sonrası da titreme görülebilmektedir.

Ameliyat ve anestezi sonrası görülen titremelerde vücudun oksijen tüketimi normalin 3 katına kadar artabilir. Bu nedenle görüldüğünde oksijen verilmesi ( maske ) uygundur.Ameliyat sonrası yeterli ağrı kesici uygulamasıda önemlidir.Balans ( dengeli ) anestezide görülme sıklığı azdır.Küçük doz dolantinin ( 25 mg. erişkin kontrollü yavaş iv.) uygulaması ve dışarıdan ısıtılma, sıcak örtü uygulaması tedavide denenebilir.

 

  • Hipotermi ( vücud ısısında düşme ) :

Genelde büyük ısı kayıpları,ameliyatlar başlamadan önce meydana gelmektedir ( çıplak hazırlıklar, soğuk sıvı infüzyonları vs.). Batının açılması, karın zarı üzerinden buharlaşma ile ısı kaybı nedeni olacaktır. Yanıklar da doğal ısı koruma mekanizmasını bozduğu için  hipotermiye yol açar. Hipotiroidi,hipofiz yetmezlikleri gibi endokrin rahatsızlıklar da vücud ısısında düşmeye sebep olur. Özellikle çocuklar daha duyarlıdır.

Bulgular :

  • Periferik siyanoz
  • Vazokonstriksiyon ile pulsoksimetre çalışmayabilir.
  • Bradikardi
  • Anestezi gereksinimi azalır ! Kalpte fibrilasyon riski artar
  • İdrar çıkışı artar

 Önlemler :
Anestezi öncesi hastaların sıcak tutulması,örtülmesi,ameliyathane ortamının ayarlanması ( bebeklerde 26 C a kadar ), ameliyat masalarının sıcak örtü ile kaplanması, önceden vücud ısısında ısıtılmış sıvıların kullanımı, soğuk kan vermenin önlenmesi.

* Metabolik asidozun önlenmesi için anestezi, hasta normal ısıya ulaşınca sonlandırılmalıdır.

 

  •  Hipertermi ( ısının artması ) 

Ameliyat kompreslerinin hava almayacak biçimde örtülmesi, bakteriemi, anaflaksi, santral ısı mekanizma bozuklukları ( orta beyin patolojisi ), malign hipertermi nedenler arasındadır.

Bulgular :
Terleme, taşikardi, sıvı ve elektrolit kaybı, flushing ( baş boyun bölgesinde kızarma ).
Atropin ısı retansiyonu nedenidir. Özellikle çocuklarda & şüpheli olgularda premedikasyonda kullanma !

Tedavi :
Öncelik nedene yönelik olmalıdır.Fiziksel soğuk uygulamalar, kompresler, soğuk yastıklar, ateş düşürücüler ( aspirin vs. ), sıvı kaybını düzeltilmesi planlanır.

 

  • Hipotansiyon :

En sık neden (operasyonda) hipovolemi yani sıvı kaybıdır.Ayrıca kanama, dehitratasyon (ileus, kusma, diürtik tedavi),büyük venlere kompresyon, yüksek basınçlı ventilasyon,anaflaksi, ani pozisyon değişimleri diğer nedenlerdendir. Bunlardan başka kalp ve akciğer rahatsızlıkları, narkotikler, emboli ve pnömotoraks, ritim bozuklukları, anti hipertansif tedavi neden olabilen etkenlerdendir.

Dikkat ! :
Post operatif hipotansiyon,hipoksi ve artık anestezi nedeni olabilir.Koroner hastalıklarda, hipertansiyonda, beyin dolaşım bozukluklarında, hipotansiyonun tolere edilmesi güçleşir.

Önlemler :
Anestezi indüksiyonu öncesi hastanın volüm durumunu değerlendirin.Riskli hastalarda monitör olanaklarını genişletin ( santral ven katateri,arter basınç takibi).
Riskli hastalarda negatif inotrop etkili ajanları olabildiğince kullanmayın ( pentotal dikkat !,derin dozda inhalasyon ajanları ! ), solunum basınçlarını yüksek tutmayın.

Tedavi :
Sebebe yönelik tedavi esastır.Hastanın başını aşağı alma ( trendelenburg ) anestezi derinliğini azaltabilirsiniz, volüm yüklenebilir, oksijen konsantrasyonunuzu arttırın.Kliniğe göre de efedrin, noradrenalin, dopamin infüzyonları kullanılmaktadır.

 

  • Hipertansiyon :

Operasyon sırasında meydana gelen ağır hipertansif krizler, serebrovasküler atakların gelişmesine, kalp kasılabilirliğinde azalmaya, koroner yetmezleğe yol açabilir. Bu sebeple bekleyebilen cerrahilerde tansiyon değerleri konrol edilebilir düzeyde tutulmalı, vaka ertelenmelidir.

Nedenler : İndüksiyon ve entübasyon sonrası beklenebilen durum olup,sempatik aktivasyona bağlıdır.Sonrası ise yetersiz bir anestezi derinliğinden kaynaklanabilir. Ayrıca, bilinen bir hipertansiyon, gebelik zehirlenmesi ( preeklampsi-eklampsi ), hipertiroidi,feokromositoma, kafa içi basınç artmasına, aort stenozuna bağlı da olabilir. Anestezi altında, hiperkapni( CO 2 fazlalığı ), hipoksi, dolu mesane, adrenalinli lokal anestezik kullanımına, ketamine bağlı gelişebilir.Eğer hasta antihipertansif bir tedavideyse bu tedavi operasyonda da sürdürülmelidir.

Tedavi :
Nedene yönelik olmalıdır. Nitrogliserin ( nidilat ), B—blokerler ( beloc ) ve diğer antihipertansifler kullanılabilir.

 

  • Transfüzyon reaksiyonları :

Uyanık hastada kan verilen damarda yanma, huzursuzluk hissi, daralma, titreme, ateş, soğuk terleme, hızlı solunum, göğüs ve eklem ağrısı vardır. Anestezi altında ise belirtiler baskılanır. Hemoliz,hematüri, tansiyonda düşme, taşikardi vardır. Önlem alınmazsa şok ve pıhtılaşma bozukluğu gelişebilir( DİC ).

Tedavi :
Transfüzyonu durdurun.Volum yükseltici sıvılar ( kolloid ), adrenalin ( 0.05 -0.2 mgr iv ), dopamin ( 10 mic.gr / kg / dk infüzyon ) ile şokla mücadele edin. Diüretik – lasix ( 20 mg ) ve mannitol % 20 ( 125-250 mlt ) ile forse diürez yapılarak idrar 100 mlt / saat düzeyinde tutulur.Damar yolunuzu geniş tutun, detaylı monitörizasyon yapın.Gereğinde nasal oksijen verilir.Bu arada DİC ( tüketim koagülopatisi ) proflaksisi için, 20.000 İU heparin / gün uygulanır.Yüksek doz steroid ( prednol L-250 ) başka bir tedavi seçeneğidir.

 

  • Laringo – bronkospazm :

Laringospazm solunum yollarının irritasyonu sonucu, larinksin refleks olarak akut kapanmasıdır.Özellikle fazla derin olmayan anestezi dönemleri irritasyona duyarlılığı arttırır.Entübasyon, ekstübasyon, nasogastrik tüp yerleştirme, laringoskopi, trakeanın kan-sekresyonla –mide sıvısıyla teması uyarıcı faktörlerdir. Ağrılı uyaranlar, vagal stimülasyonlar ile de gelişebilir.Stridor, olanaklı olmayan ventilasyon ( soltmada güçlük ), siyanoz, taşikardi & ilerde bradikardi, hipoksi, aritmi ve kardiak arrestle tablo ağır seyir alabilir.

Tedavi :
Sakin olun, maske ile % 100 oksijen verin. Esmarch manevrası ile solunum yollarını açık tutmaya çalışın ( çene kaldırma ).Belli olan uyarıcı faktörü uzaklaştırın ( dikkatli aspirasyon!).Bu arada pozisyonu fazla değiştirmeyin, ağrılı uyarandan kaçının, mesaneye sonda yerleştirmeyin.Sürekli pozitif basınçla ,solunum yollarındaki spazmı çözün.

Çok gerekirese kas gevşetici uygulayın ( 20 mg. listenon iv ). Son olarak düzelmeyen vakalarda trakeotomi-krikotomi uygulamasına geçilir.Ödem için kortikosteroid uygulayın ( 70-250 mg prednol L ) .

Koruyucu tedbirler;
İyi bir sedasyon, gereksiz ağrılı uyarandan kaçınma, cerrahiye yeterli anestezi derinliğinde müsaade etme ile, sprey –topikal lokal anestezik uygulama metodları diğer  alınacak önlemlerdendir.
Detayı için : laringo spazm ( sonraki sayfa )

 

  • Aspirasyon :

Dolu bir midede gıda ve mide sıvısının bilincin kapalı olduğu durumlarda akciğere ve alveollere ulaşması sonrası, akciğerlerde kimyasal pnömoninin oluştuğu öldürücü olabilen bir sorundur.Gebelerde ölümlerin sık nedenlerindendir.

Önemli olanı;
aspire edilen mide sıvının pH’ sının < 2.5    volümün de > 0.4 mlt / kg olarak geliştiği mendelson sendromudur ( akut toksik akciğer ödemi ). Genelde klinikte sessizdir.Siyanoz ve yaş raller ( akciğer sesleri ), azalmış veya kaybolmuş solunum sesleri, hipoksi, metabolik asidoz görülen tablodur.

Tanı :
Akut yapılacak tedavi sonrası, akciğer grafisinde atelektazi, ödem, pnömoni gözlenebilir.

Akut tedavi :
Gerekirse operasyonu erteleyin.
Baş aşağı pozisyon verin
Solunum yollarını temizle
Entübasyon ve + basınçlı ventilasyon
Kontrollu ventililasyonu sağla
Kan gazı analizi yap
Sf le yıkama ?
Bronkospazm için aminocardol uygula
Steroid kullan ( yüksek doz metil prednisolon 500 mg.iv )
Dolaşım kontrolu elden bırakma
Kesinlikle yoğun bakım takibi gereken bir durumdur!
Antibiogram yapılabiliyorsa antibiotik tedavisi,

++ Aspirasyon öyküsünde, klinik iyi olsa bile en az 48 saat gözlem şarttır!!

 
 
 

– Sayfa Başına Dön –

 

önceki sayfa | sonraki sayfa

 
 
 

]]>
Laringospazm – Tedavisi https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/laringospazm-tedavisi/ Wed, 01 Mar 2017 19:25:28 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=660  
 
 

LARİNGOSPAZM VE TEDAVİSİ

 

 
 

Laringospazm, temelde laringeal kasların refleks olarak kasılmasına bağlı glottis aniden kapanması olarak tanımlanabilir. İlerlemiş ciddi vakalarda gelişen refleks, solunumu durdurup, hipoksi ve hiperkarbi ye ( kanda karbondioksit artımı ) neden olabilir. Hastaların çoğunda gelişen bu hipoksi ve hiperkarbi spastik refleksi ortadan kaldırır ve problem kendi kendine geriye döner.

Klinik açıdan laringospazm tam ya da kısmi olarak tanımlanabilir.

Tam laringospazmda ; göğüs hareket etmesine rağmen ses duyulmaz (sessiz toraks); balona hareket yansımaz ve hasta ventile olamaz.

Kısmı laringospazmda ise ; inspiratuar stridor ( çekilme )= pratikte ötme tarzı ! ile beraber göğüs hareketi vardır; hastanın solunum çabasıyla orantısız, çok ufak miktarda solunum hareketi balona yansır.

Her iki laringospazmda da klinik bulgular arasında trakeal çekilme, göğüs ve karının paradoksal solunum hareketi ( = başı sonu ve ayni zamanda sonu da başı olan kısır döngüsel olaylar zincirine verilen ad.), bradikardi, desatürasyon ( SpO 2 % 85 altı ) ve santral siyanoz gözlenebilir. Laringospazm ayırıcı tanısında bronkospazm veya supraglottik havayolu tıkanıklığı gibi başka havayolu obstrüksiyonları akla gelmelidir.

Laringospazm ayrıca göğüste hiç hareketin gözlenmediği nefes tutma ile de karıştırılmamalıdır ( laringospazmda göğüs duvarı ile karın arasında sallanır tarzda hareket mevcuttur !).

Özellikle endişeli erişkinlerde ve genç erişkinlerde laringospazm, emosyonel stres (psikojenik) veya egzersiz ile tetiklenen ani stridor ve wheezing atakları / spastik zorlu solunum şeklinde gözlenebilir. Hastayı sakinleştirmek ve midazolam = dormicum sedasyonu bu konuda işe yarayabilir.

Laringospazmın erişkinlerden çok çocuklarda geliştiğini görmekteyiz. Laringospazmın tüm anestezi alan nüfusta görülme sıklığı %1 lerin altı olarak verilmektedir… Laringospazm gelişecek olursa sıklık sırasına göre sorunlar ise desatürasyon (%61), bradikardi (%6), pulmoner aspirasyon (%3), postobstrüktif negatif basınçlı pulmoner ödem (%4), kardiak arrest (%0.5) olarak verilmektedir.

 

Risk faktörleri nelerdir ?
 

1 – Anesteziye ait olanlar:
Gerek anestezi indüksiyonu sırasında gerekse derlenme esnasında yetersiz derinlikte anestezi laringospazma neden olabilir. Trakeal entübasyonun yapıldığı anestezilerde bu sıklıkla ekstübasyon sonrasında gözlenirken, yüz maskesi veya laringeal maske ile spontan solunumda götürülen vakalarda bu hem indüksiyon hem de idame de gerçekleşebilir.

Volatil anestetiklerle hava yolu irritasyonu, mukus, kan, laringoskop veya aspirasyon kateteri ile havayolunun manipulasyonu laringospazmı tetikleyebilir. İntravenöz indüksiyon ajanlarından tiopentalin = pentotal laringospazm sıklığını arttırdığı gösterilmiştir. Ketamin ile laringospazm pek gözlenmez . Ancak ketamin hipersalivasyona neden olarak, laringospazma neden olabilir. Yine propofol ile anestezi indüksiyonunda sevofluran ile indüksiyona kıyasla daha az laringospazm bildirilmektedir. Tüm volatil ajanlar arasında, en fazla laringospazm ile birliktelik gösteren desflurandır. Ayrıca laringospazm anestezist tecrübesiyle ters orantılı gözükmektedir.

2 – Hastaya ait risk faktörleri:
Laringospazm insidansı yaş ile ters orantılı gözükmektedir. Üst hava yolu infeksiyonu veya aktif astımı olan çocuklar laringospazm geçirmeye 10 kat daha eğilimlidirler. Yine kronik sigara içicilerinde havayolu refleks hassasiyeti artmıştır.

En az 48 saat, ve hatta mümkünde 10 gün boyunca sigaradan uzak kalmak havayolu problemlerini azaltabilir. Gastroözofagial reflü laringospazmın kolay tetiklenmesine neden olabilir. Son olarak, uzun uvulası bulunan hastalarda ve uyku apnesi olanlarda laringospazm gelişebilir.

3 – Cerrahiye ait faktörler:
Laringospazm ile cerrahi tipi arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Tonsillektomi ve adenoidektomilerde laringospazm ihtimali oldukça yüksektir. Çocuklarda deri implantasyonu, hipospadias cerrahisi veya servikal dilatasyon, appendektomi laringospazmın sık rastlandığı cerrahilerdir. Tiroid cerrahisinde de superior laringeal sinir hasarına bağlı veya yanlışla paratiroid bezlerinin alınması sonucu gelişen hipokalseminin tetiklemesi sonucu laringospazm gözlenebilir..

 

Ne tür önlem almalıyız ?
En önemli basamak laringospazm gelişebilecek hastaları erken tanıyıp, burada önlemi almak olacaktır….

İnhalasyon yoluyla indüksiyon yapılacaksa sevofluran gibi irritan olmayan ajanlar seçilmelidir. Dahası, sevofluran indüksiyonu sırasında, intravenöz kanülasyonun yeterli anestezi derinliğine ulaştıktan sonra –kirpik refleksinin kaybolmasını takiben 2 dakika sonra yapılması tavsiye edilmektedir.
Örneğin tonsillektomi sonrası derin anestezi altında ekstübasyonu savunan yazarlar, bu yolla hastaların daha az öksürdüğünü ve tonsiller yatakta daha az kanamanın gözlendiğini ileri sürmektedir.

 

Önleme Metodları nelerdir ? :
Laringospazmı önleme ile ilgili metodlardan biri ilk olarak Lee tarafından tarif edilen, ardından Tsui tarafından çalışılan “Dokunmama” (No-Touch) tekniğidir. Bu uyanık trakeal ekstübasyon tekniğidir. Bu teknikte hastanın farinksi kan ve sekresyonlardan aspirasyonla temizlenir. Hasta lateral pozisyona alınır. Volatil anestetikler sonlandırılır ve hastaya göz açıp, emirleri yerine getirinceye kadar herhangi bir uyaran verilmez. Hasta emirleri yerine getirdiğinde ekstübe edilir.

Trakeal ekstübasyonla ilgili Lee, tüp çekilirken akciğerlerin pozitif basınçla şişirilmesini, bu şekilde laringeal kasların adduktör / yakınlaştırıcıcevabının azaldığını ve laringospazm insidansının azaldığını söylemektedir. Ayrıca, bu şekilde yapay bir öksürük yaratılmakta ve sekresyon yada kan vokal kordlardan uzaklaştırılmaktadır. Antikolinerjikler ( premedikasyonda ) sekresyonları azaltıp, dolaylı olarak laringospazm insidansını azaltabilirler. Ayrıca oral benzodiazepin = diazem premedikasyonu da hava yolu reflekslerini azalttığı için, indüksiyonda oluşabilecek laringospazmı azaltabilir. Laringospazmı önlemede lidokainin yeri de tartışmalıdır?

Ekstübasyondan 1 dakika önce 2 mg/kg lidokain ( aritmal ) alan çocuklarda laringospazm insidansında azalma olduğu bilinmektedir. Yine topikal / sprey olarak uygulanan %2 lidokainin (4 mg/kg dozunda) laringospazmı azalttığı ve hatta yenidoğanda uyanık entübasyonda laringospazmı engellediği bildirilmiştir. Trakeal entübasyonu takiben 15 mEq/kg dozunda verilen magnezyumun da laringospazmı engellediğine dair çalışmalar bulunmaktadır.

 

TEDAVİDE NELER YAPACAĞIZ ?
 
Gerek anestezi indüksiyonunda gerekse ekstübasyon sonrası meydana gelen laringospazm için tedavi hep aynıdır.

* Laringospazma neden olan uyaranı belirle ve ortadan kaldır.
* Çeneyi yere dik olacak şekilde yukarı kaldır (Jaw thrust manevrası ).
* Oral yada nazal bir havayolu yerleştir.
* %100 oksijenle pozitif basınçlı ventilasyon uygula.

Eğer bu bahsedilen önlemlerle hasta düzeliyorsa, olay parsiyel bir laringospazmdır. Eğer hasta düzelmez ve obstrüksiyon devam ediyorsa o zaman tam laringospazm gerçekleşmiştir ve sonraki basamak yardım isteyip, intravenöz veya inhalasyon anestetikleriyle anesteziyi derinleştirmek olmalıdır. ( Propofol 0.25 – 0.8 mg/kg dozunda uygulanabilir. Eğer hastanın damar yolu yoksa inhalasyon anestetikleri de kullanılabilir.)

Hala sorun devam etmekteyse , o zaman süksinilkolin ( lystenon ) 0.1-3 mg/kg dozunda verilip maske ventilasyonu ve / veya trakeal entübasyon yapılabilir. Propofol süksinilkolinden önce kullanılmalıdır ,çünkü laringospazm vakalarının %76’sı propofol kullanımı ile çözülmektedir. Ancak süksinilkolin de propofol başarısız kaldığında çok önemli bir role sahip olduğu unutulmamalıdır ve verilmesi için hastanın ciddi destürasyonu (satürasyonun %85’in altına inmesi) beklenmemelidir.

Bunun en önemli nedeni özellikle hipoksiyi takiben süksinilkolin verilmesi ciddi bradikardi, hatta kardiak arrestle sonuçlanabilir. Bu nedenle de süksinilkolin öncesi 0.02 mg/kg dozunda atropin verilmesi önerilir. Süksinilkolin verilmesini takiben gelişen kardiak arrest varlığında, %100 oksijenle ventilasyon devam ettirilmeli, ve epinefrin bir cevap alınana kadar giderek artan dozlarda 5-10 mikrogram/kg iv olarak verilmelidir.

Tedavide son yıllarda yer alan bir teknikte (Guadagni & Larson ) her 2 elin orta parmağı laringospazm girintisi denilen bir noktaya dayanır ve çene kaldırma manevrası yapılırken eş zamanlı olarak bu 2 parmak kafatası tabanına, içeriye doğru bastırır. Bu şekilde havayolu açılır. Ayrıca stiloid çıkıntı üzerinde periost ağrısı oluşturarak otonom sinir sistemi vasıtasıyla vokal kordların gevşemesi sağlanır ( resme bakın ).

 

 
 

** Konuda kaynak alıntılar mevcuttur :güncelanestezi.blogspot.com ‘ aittir..

 
 
 

– Sayfa Başına Dön –

 

önceki sayfa | sonraki sayfa

 
 
 

]]>
Anestezi Derinliği https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/anestezi-derinligi/ Wed, 01 Mar 2017 19:20:01 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=739  
 
 

ANESTEZİ DERİNLİĞİ VE MAC

 
 

Minimum alveoler konsantrasyon (MAC) :

1 atmosfer basınç altında ağrılı bir uyarana karşı oluşan cevabı, hayvanların veya insanların % 50 sinde ortadan kaldırmak için gerekli olan minumum alveoler anestetik gaz konsantrasyonunun oluşturduğu , alveolar (end-tidal) anestetik ajan parsiyel basıncıdır.

·         MAC anestetiğin etki yerindeki anestetik aktivitesini yansıtır.
·         MAC; 1 atmosferdeki alveoler anestetik parsiyel basıncın % ‘si olarak ifade edilir.
·    MAC, denge halindeki anestetiğin etki yerindeki (beyin) parsiyel basıncını gösterir, anestetik konsantrasyonunu göstermez.
·         MAC, ajanın anestetik potansiyelinin göstergesi olarak kabul edilir.

 

ANESTETİK GEREKSİNİMİNİ AZALTAN FAKTÖRLER (MAC ‘U DÜŞÜREN FAKTÖRLER )

·         Hipoksi
·         Anemi
·         Hipotansiyon
·         Hipotermi
·        Kalsiyum : BOS’daki çok yüksek kalsiyum iyon konsantrasyonu genel anesteziye benzer bir durum oluşturur.
·         Narkotikler
·         Sedatif ve trankilizanlar
·         Diğer inhalasyon ajanları
·         Kolinesteraz inhibitörleri – neostigmin
·         Lokal anestetikler : Dolaylı yönden ..
·         Transkutaneal elektriksel sinir stimülasyonu (TENS)
·         Kas gevşeticiler

 

ANESTETİK GEREKSİNİMİNİ ARTTIRAN FAKTÖRLER

·         Genç yaş
·         Hipertermi
·         Alkol
·         Hipertansiyon

 

ALVEOLER ANESTETİK AJANLARIN PARSİYEL BASINÇLARI – MAC (END-TİDAL)

  • ETER : 1,92
  • HALOTHAN : 0,73 – 0,77
  • ENFLURAN : 1,68
  • İSOFLURAN : 1,15
  • N2O : 105

Alveoler parsiyel basınç, anestetiğin alveoler konsantrasyonuna bağlıdır. Anestetiğin alveoler konsantrasyonu (FA) ise 3 faktöre bağlıdır. Bunlar :

  • İnspire edilen konsantrasyon (FI)
  • Alveolar ventilasyon
  • Ajanın kandaki eriyebilirliği

Anestetiğin alınımını etkileyen faktörler: Anestetiğin alınımını (uptake) etkileyen 3 faktör vardır.

Bunlar :

  • Eriyebilirlik (E)
  • Kardiyak output – Kan akımı (Q)
  • Alveoler – Venöz anestetik parsiyel basınçları arasındaki fark (PA-PV)

·         Bir anestetiğin kan / gaz eriyebilirlik katsayısı « 0 – sıfır »ise (yani kanda hiç erimez cinsten ise) ; Kana hiç geçemez ve ventilasyon hızına bağlı olarak alveoler konsantrasyonu süratle yükselir sonuçta inspire edilen konsantrasyona (alveolar konsantrasyon = cihaz tarafından verilen konsantrasyon) eşit olur.
·         Eğer anestetiğin kanda eriyebilirliği düşük ise (kan / gaz eriyebilirlik katsayısı küçük ise) ; Kana geçen miktarda az olur. Çok az bir miktar anestetik kana geçtiği için alveoler konsantrasyon hızla yükselir.
·         Eğer anestetiğin kandaki eriyebilirliği yüksek ise (kan/gaz eriyebilirlik katsayısı büyük ise); Kan sanki bir kurutma kağıdı imiş gibi çok fazla absorbsiyon yapar ve alveoler konsantrasyonun yükselmesi güç olur.
·         Anestetik gazların kesilmesi ile de olay tersine işler ve uyanma çabuk olur. Dokularda bırakılan anestetik molekülleri nedeniyle akciğerlere dönen venöz kanda da daha düşük bir anestetik basınç oluşur.
·         Kanda düşük eriyebilirliğe sahip olan ajanlar : N2O ve Siklopropan
·         Kanda orta derecede eriyebilirliğe sahip olan ajanlar : Halothan, Enfluran, İsofluran
·         Kanda yüksek eriyebilirliğe sahip olan ajanlar : Eter ve Metoksifluran

 

Anestetik ajanların kan / gaz eriyebilirlik katsayıları

AZOT PROTOKSİT 0,47
SİKLOPROPAN 0,4
HALOTHAN 2,3
ENFLURAN 1,8
İSOFLURAN 1,4
ETER 12
METOKSİFLURAN 12

 

·         Kardiyak output’un (kalp debisi) artması ile akciğerlerden daha fazla kan geçmesi, daha fazla anestetiğin dolaşıma geçmesini sağlar ve sonuçta alveoler konsantrasyon ve anestetiğin alveolar parsiyel basıncı düşer. Endüksiyon gecikir ve uzar. Bunun tersine eğer kardiyak output’da bir azalma olursa, alveoler basınç yükselir. Endüksiyon hızlı olur ve anestezi derinliği artar.
·         Alveoler ve venöz anestetik parsiyel basınçları arasındaki fark anestetiğin dokular tarafından alınımı nedeniyle oluşur. Eğer anestetik ajan dokular tarafından alınmasaydı ,akciğerlere dönen venöz kan akciğerleri terk eden arteriyel kandaki ile aynı konsantrasyon ve basınçta anestetik içermiş olacaktı.

·         Dokuya geçiş: Anestetiğin kandan dokulara geçen miktarı ;

1) Ajanın dokudaki eriyebilirliği,
2) Doku kan akımı ve
3) Arteriyel kan ve doku arasındaki anestetik parsiyel basınçları arasındaki farka bağlıdır.

 

İNHALASYON ANESTEZİKLERİNİN KARDİYOVASKÜLER SİSTEME ETKİLERİ

Modern anestetik ajanlar (Halothan, enfluran, isofluran)

 

  • Parasempatik aktiviteyi artırarak
  • Kalp üzerinde daha fazla direkt depresan etki oluşturarak
  • Periferik damarlarda vazodilatasyona neden olarak dolaşımı etkiler.

İnhalasyon anestetikleri ile beraber doku hasarına neden olan 4 genel toksisite mekanizması vardır. Bunlar ;

1- Metabolitlerin hücre içinde toksik miktarlarda birikmesi
2- Hipersensivite veya immün reaksiyonlar
3- Aktif ara ürünlerin oluşumu ve doku hasarına neden olması
4- N2O ile vitamin B12’nin fizikokimyasal reaksiyonu. Vitamin B12 reaksiyonu dışındaki tüm reaksiyonlar esas anestetik bileşimin metabolizmasına bağlıdır.
 
 
 
 

– Sayfa Başına Dön –

 

önceki sayfa | sonraki sayfa

 
 
 
 

]]>
Anestezi ve Solunum Tipleri https://anesteziwebline.com/teknisyenlere-ozel/anestezi-ve-solunum-tipleri/ Wed, 01 Mar 2017 19:18:51 +0000 http://anesteziwebline.com/?p=744 ANESTEZİ ALTINDA YAPAY SOLUNUM VE ANESTEZİ SİSTEMLERİ

 

Yapay solunum, akciğerden gaz değişiminin kısmen yada tamamen yapay olarak sağlanmasıdır.Kontrollü ve asiste olmak üzere de 2 grupta incelenir.

Kontrole solunum: Spontan solunum yokluğunda solunum sistemine uygulanan, 10 cm H2O üzerinde, genelde 40 değerini aşmayan basınçla akciğerlerin ritmik olarak şişirilmesiyle sağlanır. Bu değerin üstü ( 40 ) nadiren gerekir.

Asiste solunum : Solunum mevcuttur ve solunum merkezi aktiftir.Amaç hastanın var olan solunum gayretini arttırmak ve solunuma yardımcı olmaktır.Burada hasta solunumu ile uyum gereklidir.

Bu solutma modları, manuel veya bir ventilatörle mekanik olarak sağlanabilir. Her ikisinde de amaç, kardiovasküler sistemde istenmeyen etkilerin minimal de tutulması olmalıdır.Anestezi altında atelektazinin önlenmesi için, tidal volüm biraz yüksek tutulur.

Erişkinde bu değer, 10 – 15 mlt /kg. dır.Buna karşılık solunum sayısı da düşük tutulabilir ( 10 – 14 / dk ).Yapay solunumda genelde ; normalden büyük volümde, yavaş frekansta solunum tercih edilir.

Normalde I : E oranı ( inspirasyon / ekspirasyon ) : 1 / 1.5 – 1 / 2 ‘dir. Obstrüktif akciğer hastalıklarında ( kr. bronşit, astım ) bu oran 1 / 3 – 1 / 4’ e alınırken, atelektazi eğilimi olanlarda ise 1 / 1’ e döner.

Spontan solunumu olmayanlarda temel solunum desteği CMV ( kontrollü mekanik ventilasyon )’ dir.

 

Anestezi sistemi

 

Anestezi cihazında halka sistemi elemanları :

1 – Y bağlantısı, 2 – Devreyi açma kapama mandalı, 3 – İnspirum hortumu, 4 – Ekspirıum hortumu, 5 – Hava yolu basınç göstergesi, 6 – Solunum volümetresi, 7 – Ekspirıum valfi, 8 – İnspirım valfi, 9 – Sodalaym kanisterleri, 10 – Taze gaz hortumu, 11 – Kaçak gaz çıkışı

 

Basınç Regülatörleri ve manometreler :

·         Gazın kaynağındaki yüksek basıncı ( 100 – 2000 psig ) normal çalışma basıncına ( 35 – 60 psig ) çevirmek amaçlı kullanılırlar
·         Böylece flovmetreye sabit ve uygun oranda gaz gelmiş olacaktır

 

Oksijen flaş valfi :

·         Flovmetre ve vaporizatör devre dışı kalıp , ortak gaz çıkışına yüksek akımla ( 35 – 70 lt. / dk ) oksijen sağlar
·         Barotravma riski vardır , dikkat !

 

Solunum Valfleri :

·         Sodalime yakınında yada içinde yer almaları ideal olanıdır

 

Aşağıdaki durumlarda sodalaymı kontrolet, gereğinde yenile ! :

·         Önce hiper sonra hipo tansiyon
·         Taşikardi
·         Spontan solunumda derinleşme
·         Yara alanından sızıntı , terleme
·         Kanisterlerde ısınma

 

Anestezi cihazı kontrol listesi :

  • Anestezi makinesinin son durumunu ve son servis tarihine göz atıp makine seri numarasını kaydet,
  • Monitör ve elektrik ekipmanlarını gözle ve ısınmaları için açık duruma getir,
  • Flow kontrol valvlerini ve vaporizatörleri önce kapalı pozisyona getir,
  • Vaporizatörün doluluğunu, oksijen ve azotprotoksit tank içeriklerini ve karbondioksit absorbanını kontrol et,
  • Flowmetreleri test et,
  • Oksijen basınç düşüklüğü sistemini test et,
  • Merkezi gaz sağlayan basınçları ve alarm sistemlerini kontrol et,
  • Oksijen monitörünü hava ve oksijen ile kalibre et, alarm limitlerini belirle,
  • Solunum sistemi valvlerini kontrol et,
  • İnspire edilen gazı kokla, koku olmamalı,
  • Makine ve solunum sistemindeki kaçakları test et,
  • Atık gaz sistemini kontrol et,
  • Monitörler ve alarm cihazlarını kontrol edip onları kalibre et ve bağla

 

Anestezi sonrası cihaz bakım listesi :

  • Gaz silindirlerini kapat, basınç göstergelerinin sıfıra inmesine izin ver,
  • Flowmetre düğmelerinin rotametre sıfıra inene kadar açık kalmasını sağla,
  • Flowmetre düğmelerini valv yataklarına zarar vermeyecek şekilde nazikçe kapat,
  • Boş silindirleri değiştir,
  • Yüz maskelerini, solunum tüplerini ve rezervuar balonunu temizlik işlemi için ayır,
  • Ventilatör, monitör ve alarmları kapat, kullanılan cihazları eski yerine koy,
  • Ventilatör, makine veya alarmlar hatalı ise makineyı kullanımdan kaldır ve sorumlu kişiyi haberdar et
** BİR ANESTEZİ SİSTEMİNDE ; KARBONDİOKSİT ABSORBANI – SODALAYM VARSA BU SİTEM KAPALI ÖZELLİĞİNİ ALIR.EKSPİRASYON HATTINDA DIŞARI KAÇAK VALFİ VARSA YARI ÖZELLİĞİNİ ALIR..

 

]]>